و تغيرت لها الوانهم ، ثم ازداد الموت فيهم ولوجا ، فحيل بين احدهم و بين منطقه ، و انه لبين اهله ، ينظر ببصره ، و يسمع باذنه ، على صحة من عقله ، و بقاء من لبه ، يكفر فيم افنى عمره ؟ و فيم اذهب دهره ؟ و يتذكر اموالا جمعها ، اغمض فى مطالبها ، و اخذها من مصرحاتها ، و مشتبهاتها قد لزمته تبعات جمعها ، و اشرف على فراقها ، تبقى لمن ورائه ينعمون فيها و يتمتعون بها ! :
« سكرات مرگ ، توأم با حسرت از دست دادن آنچه داشتند بر آنها هجوم مىآورد ، اعضاى بدنشان سست مىگردد ، و رنگ از صورتهايشان مىپرد كم كم مرگ در آنها نفوذ كرده ، ميان آنها و زبانشان جدايى مىافكند ، در حالى كه او در ميان خانواده خويش است ، با چشمش مىبيند و با گوشش مىشنود و عقل و هوشش سالم است ، اما نمىتواند سخن بگويد ! در اين مىانديشد كه عمرش را در چه راه فانى كرده ؟ و روزگارش را در چه راهى سپرى نموده است ؟ ! به ياد ثروتهايى مىافتد كه در تهيه آن چشم بر هم گذارده ، و از حلال و حرام و مشكوك جمع آورى نموده ، و تبعات و مسئوليت گردآورى آن را بر دوش مىكشد ، در حالى كه هنگام جدايى و فراق از آنها رسيده است او به دست بازماندگان مىافتد ، آنها از آن متنعم مىشوند و بهره مىگيرند اما مسئوليت و حسابش بر او است » ! ( 1 ) .
و در جاى ديگر اين معلم بزرگ جهان انسانيت هشدار مىدهد و مىفرمايد :
انكم لو قد عاينتم ما قد عاين من مات منكم لجزعتم و وهلتم و سمعتم و اطعتم و لكن محجوب عنكم ما قد عاينوا و قريب ما يطرح الحجاب ! : ( 2 ) .
« اگر آنچه را مردگان شما مشاهده كردهاند شما مىديديد وحشت مىكرديد ، و ترسان مىشديد ، سخنان حق را مىشنيديد و اطاعت مىكرديد ،
هامش
( 1 ) « نهج البلاغه » خطبه 109 .
( 2 ) « نهج البلاغه » خطبه 20 .