« توسوس » از ماده « وسوسه » به گفته راغب در مفردات به معنى افكار نامطلوبى است كه از دل انسان مىگذرد ، و اصل آن از كلمه « وسواس » گرفته شده كه به معنى صداى زينت آلات و همچنين پيام و صداى مخفى است .
منظور در اينجا اين است كه وقتى خداوند از خطورات قلبى آنها و وسوسههاى زودگذرى كه از فكر آنها مىگذرد آگاه است مسلما از تمام عقائد و اعمال و گفتار آنها با خبر مىباشد ، و حساب همه را براى روز حساب نگه مىدارد .
جمله « و * ( لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ ) * » ممكن است اشاره به اين نكته باشد كه خالق بشر محال است از جزئيات وجود او بى خبر بماند ، آن هم خلقتى كه دائم و مستمر است ، زيرا لحظه به لحظه فيض وجود از ناحيه خداوند به ممكنات مىرسد كه اگر يك دم رابطه ما با او قطع شود همه نابود مىشويم ، همانگونه كه نور آفتاب لحظه به لحظه از اين منبع فيض بخش يعنى كره خورشيد جدا مىشود و در فضا پخش مىگردد ( بلكه چنان كه خواهيم گفت ارتباط ما با ذات مقدس او از اينهم بالاتر است ) .
آرى او خالق است ، و خلقتش دائم و مستمر ، و ما در جميع حالات وابسته به وجود او هستيم ، با اين حال چگونه ممكن است او از ظاهر و باطن ما بى خبر باشد ؟ ! و در ذيل آيه براى روشنتر ساختن مطلب مىافزايد : « و ما به او از رگ قلبش نيز نزديكتريم » ( * ( وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْه مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ ) * ) .
چه تعبير جالب و تكان دهنده اى ، حيات جسمانى ما وابسته به رگى است كه خون را به طور مرتب از يك سو وارد قلب و از يك سو خارج كرده به تمام اعضا مىرساند كه اگر يك لحظه در عمل آن وقفه رخ دهد فورا مرگ به سراغ انسان مىآيد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 244
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٤٤