نخست براى دلدارى پيامبر ص مىفرمايد : فقط تو نيستى كه اين گروه كافر تكذيبت كردند ، و هم محتواى دعوتت را خصوصا در باره معاد « قبل از آنها قوم نوح و اصحاب الرس و قوم ثمود نيز پيامبرانشان را تكذيب كردند » ( * ( كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَأَصْحابُ الرَّسِّ وَثَمُودُ ) * ) .
« قوم ثمود » همان قوم صالح پيامبر بزرگ خدا است ، كه در سرزمين « حجر » در شمال حجاز زندگى داشتند ، و در مورد « اصحاب الرس » ، ميان مفسران گفتگو است ، بسيارى عقيده دارند كه آنها طائفه اى بودند كه در سرزمين « يمامه » مىزيستند و پيامبرى به نام « حنظله » داشتند كه او را تكذيب كردند و سرانجام در چاهش افكندند ( توجه داشته باشيد يكى از معانى « رس » چاه است ، و معنى ديگرش اثر مختصرى است كه از چيزى باقى مىماند ، زيرا خاطرات كمى از اين قوم در تاريخ باقيمانده ) .
بعضى ديگر آنها را قوم شعيب مىدانند ، زيرا آنها چاههاى آب فراوان داشتند ، اما با توجه به اينكه اصحاب الايكه كه در آيات بعد آمده اشاره به همين قوم شعيب است اين احتمال منتفى است .
بعضى نيز آنها را از بقاياى قوم ثمود مىدانند ، و با توجه به اينكه « ثمود » جداگانه در آيات مورد بحث آمده اين معنى نيز بعيد به نظر مىرسد .
بنا بر اين مناسب همان تفسير اول است كه در ميان مفسران از شهرت برخوردار است .
سپس مىافزايد : « همين طايفه عاد و قوم فرعون و برادران لوط » ( * ( وَعادٌ وَفِرْعَوْنُ وَإِخْوانُ لُوطٍ ) * ) .
منظور از برادران « لوط » همان قوم لوط است چرا كه قرآن از اين پيامبران بزرگ به عنوان برادر ياد كرده .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 239
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٣٩