همچنين هر يك از عبادات و اطاعات گامى است به سوى تكامل : قلب را صفا مىبخشد ، شهوات را كنترل مىكند ، روح اخلاص را تقويت مىنمايد ، به جامعه اسلامى وحدت و يكپارچگى و قوت و عظمت مىبخشد .
هر كدام يك كلاس بزرگ تربيتى است ، و درسى است آموزنده .
اينجا است كه انسان بايد هر صبح و شام شكر نعمت ايمان بجا آورد و بعد از هر نماز و هر عبادت سر به سجده بگذارد ، و خدا را بر اينهمه توفيق سپاس گويد .
اگر بينش انسان در مورد ايمان و اطاعت خدا چنين باشد نه تنها خود را « طلبكار » نمىداند ، بلكه هميشه « مديون » خدا و پيامبر ص و غرق احسان او مىشمرد .
عبادات را عاشقانه انجام مىدهد ، و در راه اطاعت او نه با پا كه با سر مىدود . و اگر خدا براى او پاداش عمل قائل شده ، اين را نيز لطف ديگرى مىداند ، و گرنه انجام كارهاى نيك سودش به خود انسان باز مىگردد و در حقيقت با اين توفيق بر ميزان بدهكاريهاى او به خداوند افزوده مىگردد .
بنا بر اين هدايت او لطف است ، و دعوت پيامبرش ص لطفى ديگر ، و توفيق اطاعت و فرمانبردارى لطفى مضاعف ، و پاداش لطفى است ما فوق لطف ! در آخرين آيه مورد بحث كه پايان سوره « حجرات » است باز هم آنچه را در آيه قبل آمده تاكيد مىكند ، و مىفرمايد : « خداوند غيب آسمانها و زمين را مىداند ، و نسبت به آنچه انجام مىدهيد بصير و بينا است » ( * ( إِنَّ اللَّه يَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَاللَّه بَصِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ ) * ) .
اصرار نداشته باشيد كه حتما مؤمن هستيد ، و نيازى به سوگند نيست ،
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 218
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢١٨