شان نزول :
جمعى از مفسران گفتهاند كه بعد از نزول آيات گذشته گروهى از اعراب خدمت پيامبر ص آمدند و سوگند ياد كردند كه در ادعاى ايمان صادقند ، و ظاهر و باطن آنها يكى است ، نخستين آيه مورد بحث نازل شد ( و به آنها اخطار كرد كه نيازى به سوگند ندارد خدا درون و برون همه را مىداند ) ( 1 ) .
تفسير : منت نگذاريد كه مسلمان شدهايد !
در آيات گذشته نشانههاى مؤمنان راستين بيان شده بود ، و چنان كه در شان نزول ذكر شد جمعى از مدعيان اصرار داشتند كه حقيقت ايمان در قلب آنها مستقر است ، قرآن به آنها و به تمام كسانى كه همانند آنها هستند اعلام مىكند كه نيازى به اصرار و سوگند نيست ، در مساله « ايمان » و « كفر » سر و كار شما با خدايى است كه از همه چيز با خبر است ، مخصوصا با لحنى عتاب آميز در نخستين آيه مورد بحث مىگويد : « به آنها بگو : آيا مىخواهيد خداوند را از ايمان خود با خبر سازيد ، او تمام آنچه را در آسمانها و زمين است مىداند » ( * ( قُلْ أَ تُعَلِّمُونَ اللَّه بِدِينِكُمْ وَاللَّه يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ ) * ) .
و براى تاكيد بيشتر مىافزايد : « خداوند از همه چيز آگاه است » ( * ( وَاللَّه بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ) * ) .
ذات مقدس او عين علم است ، و علمش عين ذات او است ، و به همين دليل علمش ازلى و ابدى است .
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ، « الميزان » ، « روح البيان » و « تفسير قرطبى » .