بعضى ديگر گفتهاند : آيه هنگامى نازل شد كه پيامبر ص دستور داده بود دخترى به بعضى از « موالى » دهند ( موالى به بردگان آزاد شده ، يا به غير عرب مىگويند ) آنها تعجب كردند و گفتند : اى رسول خدا ص آيا مىفرمائيد دخترانمان را به موالى دهيم ؟ ! ( آيه نازل شد و بر اين افكار خرافى خط بطلان كشيد ) ( 1 ) .
در حديثى مىخوانيم : روزى پيامبر ص در مكه براى مردم خطبه خواند و فرمود :
يا ايها الناس ان اللَّه قد اذهب عنكم عيبة الجاهلية ، و تعاظمها بابائها ، فالناس رجلان : رجل بر تقى كريم على اللَّه ، و فاجر شقى هين على اللَّه ، و الناس بنو آدم ، و خلق اللَّه آدم من تراب ، قال اللَّه تعالى : * ( يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثى وَجَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَقَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّه أَتْقاكُمْ إِنَّ اللَّه عَلِيمٌ خَبِيرٌ ) * :
« اى مردم ! خداوند از شما ننگ جاهليت و تفاخر به پدران و نياكان را زدود ، مردم دو گروه بيش نيستند : نيكوكار و با تقوا و ارزشمند نزد خدا ، و يا بدكار و شقاوتمند و پست در پيشگاه حق ، همه مردم فرزند آدمند ، و خداوند آدم را از خاك آفريده ، چنان كه مىگويد : اى مردم ! ما شما را از يك مرد و زن آفريديم ، و شما را تيرهها و قبيلهها قرار داديم تا شناخته شويد ، از همه گراميتر نزد خداوند كسى است كه از همه پرهيزگارتر باشد ، خداوند دانا و آگاه است » ( 2 ) .
در كتاب « آداب النفوس » طبرى آمده كه پيامبر ص در اثناء ايام تشريق ( روزهاى 11 و 12 و 13 ذى الحجه است ) در سرزمين « منى » در حالى كه
هامش
( 1 ) « روح البيان » جلد 9 صفحه 90 - در تفسير « قرطبى » نيز همين شان نزولها آمده است جلد 9 صفحه 6160 .
( 2 ) « تفسير قرطبى » جلد 9 صفحه 6161 .