و از آنجا كه تقوا يك صفت روحانى و باطنى است كه قبل از هر چيز بايد در قلب و جان انسان مستقر شود ، و ممكن است مدعيان بسيار داشته باشد و متصفان كم ، در آخر آيه مىافزايد : « خداوند دانا و آگاه است » ( * ( إِنَّ اللَّه عَلِيمٌ خَبِيرٌ ) * ) .
پرهيزگاران را به خوبى مىشناسد ، و از درجه تقوا و خلوص نيت و پاكى و صفاى آنها آگاه است ، آنها را بر طبق علم خود گرامى مىدارد و پاداش مىدهد مدعيان دروغين را نيز مىشناسد و كيفر مىدهد .
نكته :
1 - ارزشهاى راستين و ارزشهاى كاذب
بدون شك هر انسانى فطرتا خواهان اين است كه موجود با ارزش و پر افتخارى باشد ، و به همين دليل با تمام وجودش براى كسب ارزشها تلاش مىكند .
ولى شناخت معيار ارزش با تفاوت فرهنگها كاملا متفاوت است ، و گاه ارزشهاى كاذب جاى ارزشهاى راستين را مىگيرد .
گروهى ارزش واقعى خويش را در انتساب به « قبيله معروف و معتبرى » مىدانند ، و لذا براى تجليل مقام قبيله و طائفه خود دائما دست و پا مىكنند ، تا از طريق بزرگ كردن آن خود را به وسيله انتساب به آن بزرگ كنند .
مخصوصا در ميان اقوام جاهلى افتخار به انساب و قبائل رايجترين افتخار موهوم بود ، تا آنجا كه هر قبيله اى خود را « قبيله برتر » و هر نژادى خود را « نژاد والاتر » مىشمرد ، كه متاسفانه هنوز رسوبات و بقاياى آن در اعماق روح بسيارى از افراد و اقوام وجود دارد .
گروه ديگرى مساله مال و ثروت و داشتن كاخ و قصر و خدم و حشم و امثال اين امور را نشانه ارزش مىدانند ، و دائما براى آن تلاش مىكنند ، در حالى