حرمت و شخصيت افراد را در هم بشكند .
نه حق دارد حتى گمان بد ببرد ، نه در زندگى خصوصى افراد به جستجو پردازد ، و نه عيب پنهانى آنها را براى ديگران فاش كند .
به تعبير ديگر انسان چهار سرمايه دارد كه همه آنها بايد در دژهاى اين قانون قرار گيرد و محفوظ باشد : جان ، و مال ، و ناموس ، و آبرو .
تعبيرات آيات فوق و روايات اسلامى نشان مىدهد كه آبرو و حيثيت افراد همچون مال و جان آنها است ، بلكه از بعضى جهات مهمتر است ! اسلام مىخواهد در جامعه اسلامى امنيت كامل حكمفرما باشد نه تنها مردم در عمل و با دست به يكديگر هجوم نكنند ، بلكه از نظر زبان مردم ، و از آن بالاتر از نظر انديشه و فكر آنان نيز در امان باشند ، و هر كس احساس كند كه ديگرى حتى در منطقه افكار خود تيرهاى تهمت را به سوى او نشانه گيرى نمىكند ، و اين امنيتى است در بالاترين سطح كه جز در يك جامعه مذهبى و مؤمن امكان پذير نيست .
پيغمبر گرامى ص در حديثى مىفرمايد :
ان اللَّه حرم من المسلم دمه و ماله و عرضه ، و ان يظن به السوء :
« خداوند خون و مال و آبروى مسلمان را بر ديگران حرام كرده ، و همچنين گمان بد در باره او بردن » ( 1 ) .
گمان بد نه تنها به طرف مقابل و حيثيت او لطمه وارد مىكند ، بلكه براى صاحب آن نيز بلائى است بزرگ زيرا سبب مىشود كه او را از همكارى با مردم و تعاون اجتماعى بر كنار كند ، و دنيايى وحشتناك آكنده از غربت و انزوا فراهم سازد ، چنان كه در حديثى از أمير مؤمنان على ع آمده است :
من لم يحسن ظنه استوحش من كل احد :
« كسى كه گمان بد داشته باشد
هامش
( 1 ) « المحجة البيضاء » جلد 5 صفحه 268 .