نخست مىفرمايد : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! نبايد گروهى از مردان شما گروه ديگرى را استهزاء كند » ( * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ ) * ) .
چه اينكه « شايد آنها كه مورد سخريه قرار گرفتهاند از اينها بهتر باشند » ( * ( عَسى أَنْ يَكُونُوا خَيْراً مِنْهُمْ ) * ) .
« همچنين هيچ گروهى از زنان نبايد زنان ديگرى را مورد سخريه قرار دهند ، چرا كه ممكن است آنها از اينها بهتر باشند » ( * ( وَلا نِساءٌ مِنْ نِساءٍ عَسى أَنْ يَكُنَّ خَيْراً مِنْهُنَّ ) * ) .
در اينجا مخاطب مؤمنانند ، اعم از مردان و زنان ، قرآن به همه هشدار مىدهد كه از اين عمل زشت بپرهيزند ، چرا كه سرچشمه استهزاء و سخريه همان حس خود برتربينى و كبر و غرور است كه عامل بسيارى از جنگهاى خونين در طول تاريخ بوده .
و اين « خود برتربينى » بيشتر از ارزشهاى ظاهرى و مادى سرچشمه مىگيرد مثلا فلان كس خود را از ديگرى ثروتمندتر ، زيباتر ، يا از قبيله اى سرشناستر مىشمرد ، و احيانا اين پندار كه از نظر علم و عبادت و معنويات از فلان جمعيت برتر است او را وادار به سخريه مىكند ، در حالى كه معيار ارزش در پيشگاه خداوند تقوا است ، و اين بستگى به پاكى قلب و نيت و تواضع و اخلاق و ادب دارد .
هيچ كس نمىتواند بگويد : من در پيشگاه خدا از فلان كس برترم ، و به همين دليل تحقير ديگران و خود را برتر شمردن يكى از بدترين كارها ، و زشترين عيوب اخلاقى است كه بازتاب آن در تمام زندگى انسانها ممكن است آشكار شود .
سپس در دومين مرحله مىفرمايد : « و يكديگر را مورد طعن و عيبجويى قرار ندهيد » * ( ( وَلا تَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ ) ) * .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 179
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٧٩