بر او دعوت مىكند .
اين نكته نيز لازم به يادآورى است كه محتواى اين آيه با مساله « مشورت » هرگز منافات ندارد ، زيرا هدف از « شورى » اين است كه هر كس عقيده خود را بيان كند ، ولى نظر نهايى با شخص پيامبر ص است ، چنان كه از آيه « شورى » نيز همين استفاده مىشود .
به تعبير ديگر : شورى مطلبى است ، و تحميل فكر و عقيده كردن مطلب ديگر ، آيه مورد بحث تحميل فكر را نفى مىكند نه مشورت را .
در اينكه منظور از « فسوق » در آيه فوق چيست ؟ بعضى آن را تفسير به « كذب و دروغ » كردهاند ، ولى با توجه به گسترش مفهوم لغوى آن ، و عدم وجود قيد در آيه ، هر گونه گناه و خروج از طاعت را شامل مىگردد ، بنا بر اين تعبير به « عصيان » بعد از آن به عنوان تاكيد است ، همانگونه كه جمله « * ( زَيَّنَه فِي قُلُوبِكُمْ ) * » ( آن را در دل شما زينت داده ) تاكيدى است بر جمله * ( حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الإِيمانَ ) * ( ايمان را محبوب شما قرار داد ) .
بعضى « فسوق » را اشاره به « گناهان كبيره » مىدانند ، در حالى كه عصيان را اعم دانستهاند ، ولى اين تفاوت نيز دليلى ندارد .
به هر حال ، در پايان آيه به صورت يك قاعده كلى و عمومى مىفرمايد :
« كسانى كه واجد اين صفاتند ( ايمان در نظرشان محبوب و مزين ، و كفر و فسق و عصيان در نظرشان منفور است ) هدايت يافتگانند » ( * ( أُولئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ ) * ) .
يعنى اگر اين موهبت الهى ( عشق به ايمان و نفرت از كفر و گناه ) را حفظ كنيد ، و اين پاكى و صفاى فطرت را آلوده نسازيد ، رشد و هدايت بيشك در انتظار شماست .
قابل توجه اينكه : جملههاى قبل به صورت خطاب به مؤمنين بود ، اما اين جمله از آنها به صورت غايب ياد مىكند ، اين تفاوت تعبير ظاهرا براى اين
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 160
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٦٠