نخواهد داشت .
عرض كردند : اى فرزند رسول اللَّه آنها چيست ؟
فرمود : دين و عقل و حيا و حسن خلق و حسن ادب » ( 1 ) .
و نيز در حديث ديگرى از همان امام ع مىخوانيم كه فرمود :
لا يطمعن ذو الكبر فى الثناء الحسن ، و لا الخب فى كثرة الصديق ، و لا السيئ الادب فى الشرف :
« افراد متكبر هرگز نبايد انتظار ذكر خير از سوى مردم داشته باشند و نه افراد نيرنگ باز انتظار كثرت دوستان ، و نه افراد بى ادب انتظار شرف و آبرو » ( 2 ) .
به همين دليل هنگامى كه در زندگى پيشوايان بزرگ اسلام دقت مىكنيم مىبينيم كه دقيقترين نكات مربوط به ادب را حتى با افراد كوچك رعايت مىكردند .
اصولا دين مجموعه اى است از آداب : ادب در برابر خدا ، ادب در مقابل پيامبر ص و پيشوايان معصوم ع ، ادب در مقابل استاد و معلم ، و پدر و مادر ، و عالم و دانشمند .
حتى دقت در آيات قرآن مجيد نشان مىدهد خداوند با آن مقام عظمت هنگامى كه با بندگان خود سخن مىگويد : آداب را كاملا رعايت مىكند ! جايى كه چنين است تكليف مردم در مقابل خدا و پيغمبرش روشن است .
در حديثى مىخوانيم : « هنگامى كه آيات آغاز سوره مؤمنون نازل شد ، و يك سلسله آداب اسلامى را به آنها دستور داد ، از جمله مساله خشوع در نماز پيامبر اسلام ص كه قبلا به هنگام نماز گاه به آسمان نظر مىافكند ديگر
هامش
( 1 و 2 ) « بحار الانوار » جلد 75 صفحه 67 .