كار انسان است ؟
تعبير به « * ( أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ ) * » ( غالب آنها نمىفهمند ) يا به خاطر اين است كه اكثر در لغت عرب گاه به معنى « همه » مىآيد ، كه براى رعايت احتياط و ادب اين تعبير را به كار مىبرند كه حتى اگر يك نفر مستثنى بوده باشد حق او ضايع نشود ، گويى خداوند با اين تعبير مىفرمايد : من كه پروردگار شما هستم و به همه چيز احاطه علمى دارم به هنگام سخن گفتن رعايت آداب مىكنم ، پس شما چرا رعايت نمىكنيد ؟
و يا اينكه به راستى در ميان آنها افراد عاقلى بودهاند كه روى عدم توجه و يا عادت هميشگى صدا را بلند مىكردند ، قرآن از اين طريق به آنها هشدار مىدهد كه عقل و فكر خود را به كار گيرند ، و ادب را فراموش نكنند .
« حجرات » جمع « حجره » در اينجا اشاره به اطاقهاى متعددى است كه در كنار مسجد پيامبر ص براى همسران او تهيه شده بود ، و در اصل از ماده « حجر » ( بر وزن اجر ) به معنى منع است ، زيرا « حجره » مانع ورود ديگران در حريم زندگى انسان است ، و تعبير به « ورء » در اينجا به معنى بيرون است ، از هر طرف كه باشد ، زيرا در حجرههاى پيامبر به مسجد گشوده مىشد ، و افراد نادان و عجول گاه در برابر در حجره مىآمدند و فرياد يا محمد ! مىزدند قرآن آنها را از اين كار نهى مىكند .
در آخرين آيه مورد بحث براى تكميل اين معنى مىافزايد : « اگر آنها صبر مىكردند تا خود بيرون آيى ، و به سراغشان روى براى آنها بهتر بود » ( * ( وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ ) * ) .
درست است كه عجله و شتاب گاه سبب مىشود كه انسان زودتر به مقصود خود برسد ، ولى شكيبايى و صبر در چنين مقامى مايه رحمت و آمرزش
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 141
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤١