« آسفونا » از ماده « اسف » هم به معنى « اندوه » آمده و هم « غضب » بلكه به گفته راغب در مفردات گاه به « اندوه توأم با غضب » گفته مىشود ، و گاه به هر يك از اين دو جداگانه ، چرا كه حقيقت آن هيجانى درونى است كه انسان را به انتقام دعوت مىكند ، هر گاه نسبت به زيردستان باشد در شكل غضب ظاهر مىشود ، هر گاه نسبت به بالادستان باشد به صورت اندوه آشكار مىگردد ، لذا وقتى از ابن عباس در باره « حزن » و « غضب » سؤال كردند گفت ريشه هر دو يكى است اما لفظ آن مختلف است ! ( 1 ) .
بعضى از مفسران « آسفونا » را به معنى « آسفوا رسلنا » ( فرستادگان ما را محزون و غمگين ساختند ) تفسير كردهاند ، ولى اين تفسير بعيد به نظر مىرسد و ضرورتى براى چنين خلاف ظاهرى وجود ندارد .
اين نكته نيز قابل توجه است كه نه حزن و اندوه در باره خداوند مفهومى دارد و نه خشم به آن معنى كه در ميان ما معروف است ، بلكه خشم و غضب خداوند به معنى « اراده مجازات » ، و رضايت او به معنى « اراده ثواب » است .
در آخرين آيه مورد بحث به عنوان يك نتيجه گيرى از مجموع اين سخن مىفرمايد : « ما آنها را پيشگامان در عذاب و عبرتى براى ديگران قرار داديم » ( * ( فَجَعَلْناهُمْ سَلَفاً وَمَثَلًا لِلآخِرِينَ ) * ) .
« سلف » در لغت به معنى هر چيز متقدم است ، و لذا به نسلهاى پيشين « سلف » و به نسلهاى بعد از آنها « خلف » اطلاق مىشود ، و به معاملاتى كه به صورت پيشخريد انجام مىگيرد نيز « سلف » مىگويند چرا كه قيمت آن قبلا پرداخته مىشود .
هامش
( 1 ) مفردات راغب ماده « اسف » .