همانگونه كه در تعبيرات روزمره مىگوئيم : فلان كس در كار خود آن قدر ماهر است گويى سحر مىكند ! .
و گاه گفتهاند منظور ساحر در افكار گروهى از مردم است .
و امثال اين تفسيرها .
اما كسانى كه با طرز فكر و سخن گفتن جاهلان از خود راضى ، و مستكبران مغرور و طاغوتهاى مستبد آشنا باشند ، مىدانند آنها از اين گونه تعبيرات ضد و نقيض فراوان دارند ، و تعجب نيست كه در آغاز ساحرش بخوانند ، سپس دست به دامنش بزنند ، و در پايان وعده قبول هدايت مىدهند .
بنا بر اين ظاهر تعبيرات آيه را بايد حفظ كرد و نيازى به توجيه و تفسيرهاى ديگر به نظر نمىرسد .
و به هر حال از لحن آنها پيدا بوده كه در عين احساس نياز به موسى ع وعده دروغين به او مىدادند ، و حتى به هنگام بيچارگى و عرض حاجت باز از مركب غرور پياده نمىشدند ، به همين جهت تعبير به « ربك » ( پروردگارت ) و « بما عهد عندك » ( به عهدى كه با تو كرده ) كردند ، و هرگز نگفتند پروردگار ما ، و وعده اى كه به ما فرموده ، با اينكه موسى ع به آنها صريحا گفته بود من فرستاده پروردگار عالميانم ، نه پروردگار خودم .
آرى سبك مغزان مغرور هنگامى كه بر اريكه قدرت مىنشينند چنين است منطقشان و راه و رسمشان .
ولى به هر حال موسى به خاطر اين تعبيرات نيشدار و موهن هرگز دست از هدايت آنها برنداشت ، و از خيره سرى آنها مايوس و خسته نشد ، هم چنان به كار خود ادامه داد بارها دعا كرد تا طوفان بلاها فرونشيند و فرو نشست ، اما چنان كه آيه بعد مىگويد : « هنگامى كه عذاب را از آنها بر طرف مىساختيم آنها پيمانهاى خود
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 81
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٨١