امروز كه طرفدار تثليثند ) باز دم از توحيد مىزنند ، و مىگويند تثليث ما با توحيد كه آئين همه انبيا است منافاتى ندارد ! و به اين ترتيب مراجعه به اين امتها براى ابطال دعوى مشركان كافى است .
ولى جمعى از مفسران احتمال ديگرى در تفسير آيه با الهام از بعضى از روايات دادهاند ( 1 ) و آن اينكه سؤال كننده شخص پيغمبر ص و سؤال شونده خود انبياى پيشين هستند ، سپس افزودهاند كه اين موضوع در شب معراج تحقق يافت ، چرا كه پيامبر ص با ارواح انبياى پيشين تماس گرفت ، و براى تاكيد امر توحيد اين سؤال را مطرح نمود ، و پاسخ شنيد .
بعضى نيز افزودهاند كه در غير شب معراج هم اين ارتباط براى پيامبر ص ممكن بوده ، چرا كه فاصلههاى زمانى و مكانى در ارتباط پيامبر اسلام ص با ارواح انبيا هرگز مانعى ايجاد نخواهد كرد ، و آن بزرگوار در هر لحظه و هر مكان مىتوانست با آنها ارتباط گيرد .
البته اين تفسيرها هيچ مشكل عقلى ندارد ، ولى از آنجا كه هدف از آيه نفى مذهب مشركان است نه آرامش روح پيامبر ص ، چرا كه پيامبر ص در مساله توحيد چنان غرق بود و از شرك بيزار كه نيازى به سؤال نداشت ، و براى استدلال در مقابل مشركان تماس روحانى پيامبر ص با ارواح انبياى پيشين قانع كننده نبود ، لذا تفسير اول مناسبتر به نظر مىرسد ، و تفسير دوم ممكن است اشاره به بطون آيه باشد نه ظاهر آن ، چرا كه آيات قرآن ظاهرى دارد و بطونى .
اين موضوع نيز قابل توجه است كه از ميان نامهاى خداوند در آيه فوق
هامش
( 1 ) اين روايت در تفسير « قرطبى » و تفسير « فخر رازى » و « مجمع البيان » از ابن عباس نقل شده است ، و در تفسير « نور الثقلين » دو روايت مفصل در اين زمينه از كتاب « احتجاج » و « تفسير على بن ابراهيم » نقل شده است ( به جلد 4 صفحه 605 تا 607 مراجعه شود ) .