قرين و هم بند او است ! .
آرى صحنه قيامت تجسمى است گسترده از صحنههاى اين جهان و قرين و دوست و رهبر اينجا با آنجا يكى است ، حتى به گفته بعضى از مفسران هر دو را با يك زنجير مىبندند ! .
پيداست كه منظور از « مشرقين » ( دو مشرق ) « مشرق » و « مغرب » است زيرا طبق عادت عرب به هنگامى كه مىخواهند از دو جنس مختلف تثنيه بسازند لفظ را از يكى انتخاب مىكنند مانند « شمسين » ( اشاره به خورشيد و ماه ) و « ظهرين » ( اشاره به نماز ظهر و عصر ) و « عشائين » ( اشاره به نماز مغرب و عشاء ) .
تفسيرهاى ديگرى نيز ذكر كردهاند كه به هيچوجه در آيه مورد بحث مناسب به نظر نمىرسد ، مانند مشرق آغاز زمستان و مشرق آغاز تابستان ، هر چند در موارد ديگرى مناسب است .
به هر حال اين تعبير كنايه اى است از دورترين فاصله اى كه به تصور مىگنجد چرا كه « دورى مشرق و مغرب » ضرب المثل معروفى است در اين زمينه .
ولى اين آرزو هرگز به جايى نمىرسد ، و ميان آنها و شياطين هرگز جدايى نمىافتد ، لذا در آيه بعد مىافزايد : « هرگز اين گفتگو و ندامت امروز به حال شما سودى ندارد ، چرا كه شما ظلم كرديد ، و در نتيجه همه در عذاب مشتركيد » ( * ( وَلَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ ) * ) .
بايد عذاب اين همنشين سوء را با عذابهاى ديگر براى هميشه ببينيد ( 1 ) .
هامش
( 1 ) به اين ترتيب فاعل « ينفع » همان گفتار سابق است كه آرزو مىكردند فاصله ميان آنها و شياطين فاصله مغرب و مشرق باشد ، و جمله اذ ظلمتم بيان علت عدم نفع است ، و جمله * ( أَنَّكُمْ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ ) * نتيجه اين ظلم و ستم است .