در عذاب مشتركيد .
40 - آيا تو مىتوانى سخن خود را به گوش كران برسانى يا كوران و كسانى را كه در ضلال مبين هستند هدايت كنى .
تفسير : همنشين شياطين !
از آنجا كه در آيات پيشين سخن از دنياپرستانى بود كه همه چيز را بر معيارهاى مادى ارزيابى مىكنند ، در آيات مورد بحث از يكى از آثار مرگبار دلبستگى به دنيا كه بيگانگى از خدا است سخن مىگويد .
مىفرمايد : « هر كس از ياد خدا روگردان شود شيطانى را به سراغ او مىفرستيم ، و همواره با او قرين خواهد بود » ! ( * ( وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَه شَيْطاناً فَهُوَ لَه قَرِينٌ ) * ) ( 1 ) ( 2 ) .
آرى غفلت از ذكر خدا و غرق شدن در لذات دنيا ، و دلباختگى به زرق و برق آن ، موجب مىشود كه شيطانى بر انسان مسلط گردد و همواره قرين او باشد ، و رشته اى در گردنش افكنده ، « مىبرد هر جا كه خاطرخواه او است » ! بديهى است جاى اين ندارد كه كسى تصور جبر از اين آيه كند ، چرا كه اين نتيجه اعمالى است كه خود آنها انجام دادهاند ، بارها گفتهايم اعمال انسان ، مخصوصا غرق شدن در لذات دنيا و آلوده شدن به انواع گناهان ، نخستين
هامش
( 1 ) « يعش » از ماده « عشو » ( بر وزن نشر ) هنگامى كه با « الى » متعدى شود ( عشوت اليه ) به معنى هدايت يافتن به وسيله چيزى است با چشمانى ضعيف ، هنگامى كه با « عن » متعدى شود ( عشو عنه ) به معنى اعراض كردن و رويگردان شدن از چيزى است ، و در آيه مورد بحث منظور همين است ( لسان العرب ماده عشو ) .
( 2 ) « نقيض » از ماده « قيض » ( بر وزن فيض ) در اصل به معنى پوست روى تخم مرغ است سپس به معنى مستولى ساختن چيزى بر چيز ديگر آمده .