آماده مىكند .
در آيه بعد براى نشان دادن ميزان دلبستگى غالب مردم به اموال و ثروتهاى شخصى مىافزايد : « هر گاه اموال شما را مطالبه كند ، و حتى اصرار ورزد بخل مىكنيد ، بلكه از آن بالاتر كينهها و خشم شما را آشكار مىسازد » ! ( * ( إِنْ يَسْئَلْكُمُوها فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا وَيُخْرِجْ أَضْغانَكُمْ ) * ) .
« يحفكم » از ماده احفاء به معنى اصرار در مطالبه و سؤال است ، و در اصل از حفا به معنى پابرهنه راه رفتن است . اين تعبير كنايه از كارهايى است كه انسان تا آخرين حد آن را پيگيرى مىكند ، لذا « احفاء شارب » به معنى اصلاح كردن سبيل در كوتاهترين حد است .
و « اضغان » جمع « ضغن » چنان كه قبلا هم اشاره كرديم به معنى « كينه شديد » است .
خلاصه اينكه آيه بيانگر دلبستگى شديد بسيارى از مردم به مسائل مالى است و در حقيقت يك نوع ملامت و سرزنش آنها و در عين حال تشويق به ترك اين وابستگى است ، تا آنجا كه اگر خدا نيز از آنها مطالبه كند خشم و كينه او را به دل مىگيرند ! و به اين ترتيب با اين تازيانه ملامت روح خفته انسانها را بيدار مىسازد ، تا زنجير اسارت و بردگى اموال را از گردن خويش بردارند و آن چنان شوند كه در راه دوست از همه چيز بگذرند ، و همه را بر پاى او نثار كنند ، در عوض ايمان و تقوا و رضا و خشنودى او را بطلبند .
آخرين آيه مورد بحث كه آخرين آيه سوره محمد ص است تاكيد ديگرى است بر آنچه در آيات گذشته پيرامون مسائل مادى و دلبستگىهاى مردم به آن
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 495
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٩٥