رِئاءَ النَّاسِ وَلا يُؤْمِنُ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد انفاقها و بخششهاى خود را با منت و آزار باطل نسازيد ، همانند كسى كه مال خود را براى نشان دادن به مردم انفاق مىكند و ايمان به خدا و روز قيامت ندارد » ( بقره - 264 ) .
در اينجا دو عامل بطلان عمل يكى « منت و آزار » و ديگرى « ريا و كفر » مطرح شده است كه اولى بعد از عمل مىآيد ، و دومى مقارن آن ، و اعمال نيك را به آتش مىكشند .
2 - « عجب » عامل ديگرى است براى نابودى آثار عمل ، چنان كه در حديث آمده است
العجب ياكل الحسنات كما تاكل النار الحطب
: « عجب حسنات انسان را مىخورد همانگونه كه آتش هيزم را » ! ( 1 ) .
3 - « حسد » نيز يكى از اين گونه اعمال است كه در باره آن نيز تعبيرى شبيه به « عجب » آمده كه همچون آتش ، حسنات را نابود مىكند ، پيغمبر گرامى اسلام ص فرمود :
اياكم و الحسد فان الحسد ياكل الحسنات كما تاكل النار الحطب
( 2 ) .
اصولا همانگونه كه حسنات ، سيئات را از بين مىبرد ( إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ ) ( سوره هود - 114 ) همچنين گاهى سيئات ، حسنات را به كلى از اثر مىاندازد .
4 - مساله حفظ ايمان تا پايان عمر مهمترين شرط بقاى آثار عمل است چرا كه قرآن به صراحت مىگويد : « كسانى كه بىايمان از دنيا بروند تمام اعمالشان حبط و نابود مىشود » ( 3 ) .
هامش
( 1 ) « روح البيان » جلد 8 صفحه 522 .
( 2 ) « بحار الانوار » جلد 73 صفحه 255 .
( 3 ) زمر 65 .