خود را شكستند : وَلَقَدْ كانُوا عاهَدُوا اللَّه مِنْ قَبْلُ لا يُوَلُّونَ الأَدْبارَ ( احزاب - 15 ) .
و نيز « بعضى از آنها از پيامبر ص اجازه بازگشت از ميدان جهاد مىطلبيدند و مىگفتند خانههاى ما بدون حفاظ است در صورتى كه بدون حفاظ نبود هدفشان اين بود كه فرار كنند » ! وَيَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنا عَوْرَةٌ وَما هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِراراً ( احزاب - 13 ) .
به اين ترتيب خداوند هم اعمال انسانها را مىآزمايد و هم گفتار و اخبار آنها را .
مطابق اين تفسير اين دو جمله در آيه مورد بحث دو معنى متفاوت دارد ، در حالى كه طبق تفسيرهاى قبل تاكيد يكديگر است .
به هر حال اين نخستين بار نيست كه خداوند به مردم اعلام مىكند كه شما را مىآزمائيم تا صفوفتان از هم مشخص شود ، و مؤمنان راستين از ضعيف الايمانها و منافقان شناخته شوند ، در آيات فراوانى از قرآن اين مساله ابتلاء و امتحان مطرح شده است .
مسائل مربوط به آزمايش الهى را در جلد اول ذيل آيه 155 بقره ( صفحه 524 تا 535 ) بحث كردهايم و همچنين در جلد 16 آغاز سوره عنكبوت مشروحا آمده است .
ضمنا جمله : « * ( حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ ) * » ( تا مجاهدان شما را بشناسيم ) به اين معنى نيست كه خداوند از اين گروه آگاهى ندارد بلكه منظور تحقق اين معلوم الهى است و مشخص شدن اين گونه افراد است ، يعنى تا اين علم الهى تحقق خارجى يابد و عينيت حاصل كند و صفوف مشخص شود .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 482
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٨٢