( * ( وَاللَّه يَعْلَمُ أَعْمالَكُمْ ) * ) .
هم اعمال مخفى و آشكار مؤمنان ، و هم اعمال منافقان را ، به فرض كه بتوانند چهره اصلى خود را از مردم پنهان دارند آيا از خدا كه در ظاهر و باطن و خلوت و جلوت با آنها است مىتوانند مكتوم دارند ؟ ! در آيه بعد براى تاكيد بيشتر و نشان دادن طرق شناخت مؤمنان از منافقان مىافزايد : « ما همه شما را قطعا آزمايش مىكنيم ، تا معلوم شود مجاهدان واقعى شما و صابران كيانند » و مجاهدنماها و سست عنصران منافق كيان ؟ ! ( * ( وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَالصَّابِرِينَ ) * ) .
گر چه اين آزمايش دامنه وسيع و گسترده اى دارد و صبر و شكيبايى در انجام همه وظائف را شامل مىشود ولى به تناسب كلمه مجاهدين ، و آيات قبل و بعد بيشتر منظور آزمايش در ميدان جهاد است ، و راستى ميدان جهاد ميدان آزمايش بزرگ و سختى است ، و كمتر كسى مىتواند چهره واقعى خود را در چنين ميدانهايى از نظرها مستور دارد .
و در ذيل آيه مىفرمايد : علاوه بر اينكه شما را مىآزمائيم « اخبار شما را نيز آزمايش مىكنيم » ( * ( وَنَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ ) * ) .
بسيارى از مفسران گفتهاند كه مراد از « اخبار » در اينجا اعمال انسانها است ، چرا كه وقتى عملى از انسان سرمىزند به صورت « خبر » در ميان مردم پخش مىشود ، بعضى نيز گفتهاند منظور از « اخبار » در اينجا اسرار درونى است ، چرا كه اعمال مردم از اين اسرار خبر مىدهد .
اين احتمال نيز وجود دارد كه « اخبار » در اينجا به معنى خبرهايى است كه مردم از وضع خود يا از تعهدات خويش مىدهند ، مثلا منافقان با پيامبر ص عهد كرده بودند كه پشت به ميدان نبرد نكنند در حالى كه عهد و پيمان
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 481
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٨١