الا ظهر فى فلتات لسانه و صفحات وجهه :
« هيچكس چيزى را در دل پنهان نمىكند مگر اينكه در سخنانى كه از دهان او ناآگاه مىپرد و صفحه صورتش آشكار مىشود » ( 1 ) .
در آيات ديگر قرآن سخنان موذيانه منافقان كه مصداق اين لحن القول است ، يا حركات مشكوك آنها ، نقل شده است ، و شايد به همين دليل بعضى از مفسران گفتهاند كه بعد از نزول آيه مورد بحث ديگر پيامبر ص به خوبى منافقان را از نشانههاى آنها مىشناخت .
شاهد گوياى اين سخن اينكه به آن حضرت دستور داده شد كه هر گاه يكى از آنها از دنيا برود بر او نماز نخواند ، و كنار قبرش براى دعا و طلب آمرزش نايستد : « وَلا تُصَلِّ عَلى أَحَدٍ مِنْهُمْ ماتَ أَبَداً وَلا تَقُمْ عَلى قَبْرِه » ( توبه - 84 ) .
مخصوصا از مواقعى كه منافقان به خوبى چهره واقعى خود را آشكار مىكردند موقع جهاد بود ، قبل از جنگ به هنگام جمعآورى كمكها و آماده شدن براى ميدان نبرد ، و در ميدان جنگ به هنگام حملات شديد دشمن ، و بعد از جنگ به هنگام تقسيم غنائم كه در آيات فراوانى از قرآن مجيد مخصوصا در سوره توبه و احزاب به آنها اشاره شده است ، و كار به جايى رسيده بود كه حتى افراد عادى مسلمانان نيز منافقان را در اين صحنهها مىشناختند .
امروز هم شناختن منافقان از لحن قول و موضعگيريهاى خلافشان در مسائل مهم اجتماعى ، و مخصوصا در بحرانها يا جنگها كار مشكلى نيست و با كمى دقت از گفتار و رفتارشان شناسايى مىشوند . و چه خوب است مسلمانان بيدار باشند و از اين آيه الهام گيرند و اين گروه خطرناك و كينه توز را بشناسند و افشا كنند .
در پايان آيه مىافزايد : « خداوند اعمال همه شما را مىداند »
هامش
( 1 ) « نهج البلاغه » كلمات قصار جمله 26 .