از جمله 38 عنكبوت آمده است : وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ ، و در آيه مورد بحث با توجه به جمله « و اتبعوا اهوائهم » به ظاهر اين است كه اين تزيين ناشى از پيروى هوى و هوس است ، و اين معنى كاملا قابل درك است كه هوى و هوس حس تشخيص و درك صحيح واقعيتها را از انسان مىگيرد .
البته نسبت دادن آن به « شيطان » نيز صحيح است چرا كه او به هوا و هوسها دامن مىزند و پيوسته انسان را وسوسه مىكند .
و اگر به خداوند نسبت داده شده نيز به خاطر اين است كه او « مسبب الاسباب » است ، و هر سببى اثرى دارد از ناحيه او است ، او به آتش سوزندگى داده ، و به هوى و هوس تاثير پرده پوشى بر حقائق ، و قبلا هم اين تاثير را اعلام نموده است و به اين ترتيب ريشه اصلى مسئوليت به خود انسان بازمىگردد .
بعضى جمله « * ( فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّه ) * » را اشاره به پيامبر ص و جمله بعد را ناظر به كفار مكه مىدانند ، ولى ظاهر اين است كه آيه معنى گسترده اى دارد كه اينها از مصاديق آن است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 438
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣٨