را تهديد به مجازات كرد ) ( 1 ) .
مطابق اين شان نزول اين آيه در مكه نازل شده است ، ولى به نظر مىرسد كه اين شان نزول مربوط به آيه 85 سوره قصص است كه بسيارى از مفسران آن را در آنجا ذكر كردهاند ، و تناسب بيشترى نيز با همان آيه دارد ، كه مىفرمايد :
إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ : « آن كس كه قرآن را بر تو فرض كرد تو را به جايگاهت ( زادگاهت ) بازمىگرداند » ( 2 ) .
قابل توجه اينكه در اينجا خارج كردن را به شهر مكه نسبت مىدهد ، در حالى كه منظور اهل شهر است ، اين كنايه لطيفى است كه سلطه يك گروه را بر آن شهر مشخص مىكند و نظير آن در موارد ديگرى از قرآن مجيد نيز آمده است . ضمنا تعبير به « قرية » همانگونه كه بارها گفتهايم به هر گونه شهر و آبادى اطلاق مىشود و به معنى روستا نيست .
آخرين آيه مورد بحث از مقايسه ديگرى بين « مؤمنان » و « كفار » سخن مىگويد ، از دو گروه متفاوت در همه چيز كه يكى داراى ايمان و عمل صالح است و ديگرى داراى يك زندگى به تمام معنى حيوانى ، از دو گروهى كه يكى در زير چتر ولايت پروردگار قرار گرفته ، و ديگرى بىمولى و سرپرست ، مىفرمايد :
« آيا كسى كه دليل روشنى از سوى پروردگارش دارد ، همانند كسى است كه زشتى اعمالش در نظرش تزيين شده ، و از هواى نفس پيروى مىكند » ؟ ! ( * ( أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّه كَمَنْ زُيِّنَ لَه سُوءُ عَمَلِه وَاتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ ) * ) .
گروه اول در مسير خود از شناخت صحيح و يقين و دليل و برهان قطعى
هامش
( 1 ) تفسير « قرطبى » جلد 9 صفحه 6055 .
( 2 ) شرح بيشتر پيرامون اين مطلب را در جلد 16 صفحه 184 به بعد مطالعه فرمائيد .