چون چهارپايانند كه براى آنها تفاوت نمىكند اين علف از زمين صاحب آنها است يا غصب ؟ حق يتيم و بيوه زنى است يا نه ؟
مؤمنان با استفاده از هر يك از مواهب مادى به بخشنده اين مواهب مىانديشند آيات او را در آنها مىنگرند و حق شكر منعم را بجا مىآورند ، در حالى كه كافر غافل و بى خبر به هيچ يك از اينها نمىانديشد ، و پيوسته بار خود را از ظلم و گناه سنگينتر مىكند ، خود را به هلاكت نزديكتر مىسازد ، همانگونه كه گوسفندان پروارى هر قدر بيشتر مىخورند و فربه تر مىشوند به ذبح نزديكتر مىگردند .
بعضى تفاوت بين اين دو گروه را چنين گفتهاند : ان المؤمن لا يخلو أكله عن ثلاث : الورع عند الطلب ، و استعمال الأدب ، و الأكل للسبب ، و الكافر يطلب للنهمة و ياكل للشهوة و عيشه فى غفلة . « مؤمن خوردنش از سه برنامه خالى نيست ورع در به دست آوردن ، و ادب در به كار بردن ، و هدف در مصرف كردن ، ولى كافر طلبش بىقيد و شرط و خوردنش براى شهوت و زندگيش سراسر غفلت است » ! .
قابل توجه اينكه در مورد مؤمنان مىگويد خداوند آنها را وارد باغهاى بهشت مىكند اما در مورد كافران مىگويد : آتش جايگاه آنها است كه تعبير اول احترام و اعتنايى است نسبت به مقام اهل ايمان ، و تعبير دوم تحقير و بىاعتنايى نسبت به كفار است كه از تحت ولايت او بيرون رفتهاند .
بعضى از مفسران از جمله : و * ( النَّارُ مَثْوىً لَهُمْ ) * ( آتش جايگاه آنها است ) چنين استفاده كردهاند كه آنها هم اكنون در آتشند ، زيرا جمله به صورت فعل مضارع و مستقبل نيست ، بلكه خبر از حال مىدهد ، و در حقيقت چنين است ، چرا كه اعمال و افكار آنها خود آتش است كه در آن گرفتارند ، و جهنم هم اكنون از هر سو آنها را احاطه كرده ، هر چند اين حيوانصفتان غافلند . چنان كه در آيه 49 سوره توبه مىخوانيم : وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ : « جهنم كافران را احاطه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 434
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣٤