همه را پشت سر افكندند ، و به ظلم و فساد روى آوردند ، آنها حتى وقتى نام خداى يگانه را مىبردند ابراز تنفر مىكردند . وَإِذا ذُكِرَ اللَّه وَحْدَه اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بالآخرة ( زمر - 45 ) .
آرى هنگامى كه آنها از اين امور نفرت داشتند طبعا گامى در اين مسير برنمىداشتند و تمام تلاشها و كوششهايشان در مسير باطل بود ، و طبيعى است كه چنين اعمالى حبط و نابود گردد .
در حديثى از امام باقر ع آمده است :
كرهوا ما انزل اللَّه فى حق على :
آنها آنچه را كه خداوند در حق على ع نازل كرده بود كراهت داشتند ( 1 ) .
البته تعبير « ما انزل اللَّه » معنى گسترده اى دارد كه يكى از مصداقهاى روشنش مساله ولايت امير مؤمنان على ع است ، نه اينكه منحصر در آن باشد .
و از آنجا كه قرآن مجيد در بسيارى از موارد نمونههاى حسى را به ظالمان سركش ارائه مىدهد در اينجا نيز آنها را به مطالعه احوال اقوام گذشته دعوت كرده مىفرمايد : « آيا آنها سير در زمين نكردند تا ببينند عاقبت كسانى كه قبل از آنها بودند چگونه بود ؟ همانها كه راه كفر و طغيان را پيش گرفتند و خداوند آنها را درهم كوبيد و هلاك كرد » ( * ( أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ دَمَّرَ اللَّه عَلَيْهِمْ ) * ) .
سپس براى اينكه آنها گمان نكنند سرنوشت دردناكى كه براى امتهاى طغيانگر پيشين بود جنبه خصوصى داشت مىافزايد : « و براى مشركان و كافران نيز امثال اين مجازاتها خواهد بود » ( * ( وَلِلْكافِرِينَ أَمْثالُها ) * ) ( 2 ) .
آنها انتظار نداشته باشند كه با انجام اعمال مشابه آنها از كيفرهاى مشابه
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ذيل آيات مورد بحث .
( 2 ) ضمير « امثالها » به « عاقبة » برمىگردد كه از جمله قبل استفاده مىشود .