در بحث « بردگى » كه ذيل اين آيات خواهد آمد باز به اين بحث اشاره خواهيم كرد .
سپس در دنباله آيه مىافزايد : « اين وضع بايد هم چنان ادامه يابد ، و دشمنان را بايد هم چنان بكوبيد ، و گروهى را به اسارت درآوريد تا جنگ بار سنگين خود را بر زمين نهد » ( * ( حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزارَها ) * ) ( 1 ) .
تنها وقتى دست بكشيد كه توان مقابله دشمن را درهم شكسته باشيد ، و آتش جنگ خاموش گردد .
« اوزار » جمع « وزر » به معنى « بار سنگين » است ، و گاه بر « گناهان » نيز اطلاق مىشود ، چرا كه آن هم بار سنگينى بر دوش صاحبش مىباشد .
جالب اينكه اين بارهاى سنگين در آيه ، به « جنگ » نسبت داده شده ، مىگويد : « جنگ بارهاى خود را بر زمين نهد » اين بارهاى سنگين كنايه از انواع « سلاحها » و « مشكلاتى » است كه جنگجويان بر دوش دارند ، و با آن روبرو هستند ، و تا جنگ پايان نپذيرد اين بار بر دوش آنها است .
اما كى جنگ ميان اسلام و كفر پايان مىگيرد ؟ اين سؤالى است كه مفسران پاسخهاى متفاوتى به آن دادهاند .
بعضى مانند ابن عباس گفتهاند : تا زمانى است كه بتپرستى بر صفحه جهان باقى نماند و آئين شرك برچيده شود .
بعضى ديگر گفتهاند : جنگ اسلام و كفر هم چنان ادامه دارد تا مسلمانان بر « دجال » پيروز شوند ، و اين به استناد حديثى است كه از رسول گرامى اسلام ص نقل شده كه فرمود :
و الجهاد ماض مذ بعثنى اللَّه الى ان يقاتل آخر امتى الدجال :
« جهاد هم چنان ادامه دارد ، از آن روز كه خدا مرا مبعوث كرد تا زمانى كه
هامش
( 1 ) « حتى » غايت براى فضرب الرقاب است ، احتمالات ديگرى نيز داده شده كه قابل توجه نيست .