سر و سامان دادن به تمام شئون زندگى و امور سرنوشتساز مىباشد كه طبعا هم پيروزى در دنيا را شامل است ، و هم نجات در آخرت را ، به عكس سرنوشتى كه كفار دارند كه به حكم « اضل اعمالهم » تلاشها و كوششهايشان به جايى نمىرسد و به جز شكست نصيب و بهره اى ندارند .
و مىتوان گفت آمرزش گناهان نتيجه ايمان آنها ، و اصلاح بال نتيجه اعمال صالح آنها است .
مؤمنان هم داراى آرامش فكرند ، و هم پيروزى در برنامههاى عملى كه اصلاح بال دامنه گسترده اى دارد و همه اينها را شامل است ، و چه نعمتى از اين بالاتر كه انسان روحى آرام و قلبى مطمئن و برنامه هايى مفيد و سازنده داشته باشد .
در آخرين آيه نكته اصلى اين پيروزى و آن شكست را در يك مقايسه فشرده و گويا بيان كرده ، مىفرمايد : « اين به خاطر آن است كه كافران از باطل پيروى كردند ، و مؤمنان از حقى كه از سوى پروردگارشان بود » ( * ( ذلِكَ بِأَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا الْباطِلَ وَأَنَّ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّبَعُوا الْحَقَّ مِنْ رَبِّهِمْ ) * ) .
جان مطلب اينجا است كه دو خط « ايمان » و « كفر » از دو خط « حق » و « باطل » منشعب مىشود ، « حق » يعنى واقعيتهاى عينى كه از همه بالاتر ذات پاك پروردگار است ، و به دنبال آن حقائق مربوط به زندگى انسان ، و قوانينى حاكم بر رابطه او با خدا ، و روابط آنها با يكديگر است .
« باطل » يعنى پندارها ، خيالها ، نيرنگها ، افسانههاى خرافى ، كارهاى بيهوده و بىهدف ، و هر گونه انحراف از قوانين حاكم بر عالم هستى .
آرى مؤمنان پيروى از حق مىكنند ، به همان معنى كه گفته شد و كفار از باطل ، و همين دليل بر پيروزى آنها و شكست اينها است .
قرآن مجيد مىگويد : وَما خَلَقْنَا السَّماءَ وَالأَرْضَ وَما بَيْنَهُما باطِلًا :
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 395
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٩٥