[ 4 - تعبير به « عذاب الهون » ]
تعبير به « عذاب الهون » ( مجازات توهينآميز و تحقير كننده ) عكس - العملى است در مقابل استكبار آنها در زمين ، چرا كه مجازات الهى كاملا متناسب نوع گناه است ، آنها كه بر خلق خدا و حتى بر انبياء كبر فروختند و در برابر هيچ قانونى خضوع نكردند بايد با ذلت و حقارت تمام كيفر بينند .
[ 5 - دو گناه براى دوزخيان ]
در ذيل آيه دو گناه براى اين دوزخيان ذكر شده نخست « استكبار در زمين » و دوم « فسق » ممكن است اولى اشاره به عدم ايمان به آيات الهى و بعثت انبيا و رستاخيز باشد ، و دومى اشاره به انواع گناهان ، يكى از ترك اصول دين سخن مىگويد ، و ديگرى از پايمال كردن فروع دين ( 1 ) .
[ 6 - تعبير به « غير الحق » ]
تعبير به « غير الحق » به اين معنى نيست كه استكبار دو گونه است « حق » و « ناحق » بلكه اين تعبيرات معمولا براى تاكيد گفته مىشود و نظائر فراوان دارد .
7 - زهد پيشوايان بزرگ
در منابع مختلف حديث و تفسير روايات فراوانى از زهد پيشوايان بزرگ اسلام آمده كه مخصوصا به آيه مورد بحث در آن استناد شده است ، از جمله :
در حديثى آمده است كه روزى عمر در « مشربه ام ابراهيم » ( محلى در نزديكى مدينه ) خدمت پيامبر ص آمد در حالى كه بر حصيرى از برگ خرما خوابيده بود و قسمتى از بدن مبارك او روى خاك قرار داشت ، و متكائى از الياف درخت خرما زير سر داشت ، سلام كرد و نشست ، گفت : تو پيامبر خدا و بهترين خلق او هستى ، كسرى و قيصر بر تختهاى طلا و فرشهاى ابريشمين مىخوابند ، ولى
هامش
( 1 ) تفسير « الميزان » جلد 18 صفحه 224 .