« صبر بر معصيت » و « صبر بر مصيبت » خلاصه كرد .
بنا بر اين « محسنين » كسانى هستند كه از نظر اعتقادى در خط توحيد ، و از نظر عمل در خط استقامت و صبرند .
بديهى است اين گونه افراد نه ترسى از حوادث آينده دارند ، و نه غمى از گذشته .
نظير همين مطلب در آيه 30 سوره فصلت ( با توضيح بيشترى ) آمده است .
آنجا كه مىگويد : إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّه ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَلا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ .
اين آيه دو چيز اضافه دارد يكى اينكه بشارت عدم خوف و حزن از سوى فرشتگان به آنها داده مىشود ، در حالى كه در آيه مورد بحث اين مطلب مسكوت گذارده شده ، ديگر اينكه علاوه بر نفى ترس و غم بشارت به بهشت موعود نيز در آيه سوره فصلت آمده در حالى كه در محل كلام در آيه بعد به آن اشاره مىشود .
به هر حال اين دو آيه يك مطلب را تعقيب مىكند يكى فشرده تر و ديگرى مشروحتر .
در تفسير على بن ابراهيم مىخوانيم كه در تفسير جمله * ( إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّه ثُمَّ اسْتَقامُوا ) * فرمود : استقاموا على ولاية على امير المؤمنين ( ع ) « منظور استقامت بر ولايت امير مؤمنان على ع است » .
اين به خاطر آن است كه ادامه خط امير مؤمنان ع در جهت علم و عمل و عدالت و تقوى مخصوصا در عصرهاى تاريك و ظلمانى كار مشكلى است كه بدون استقامت امكان پذير نيست ، بنا بر اين يكى از مصداقهاى روشن آيه مورد بحث محسوب مىشود ، نه اينكه مفهوم آن منحصر به همين معنى باشد و استقامت در جهاد و اطاعت پروردگار و مبارزه با هواى نفس و شيطان را شامل نشود .
در ذيل آيه 30 سوره فصلت شرح مبسوطى پيرامون مساله « استقامت »
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 322
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٢٢