4 - جمعى از مردان پاكدل اما فقير و تهيدست همچون « بلال » و « صهيب » و « عمار » اسلام را با آغوش باز پذيرفتند ، و اشراف مكه گفتند : مگر ممكن است آئين محمد ص چيز خوبى باشد و اينها بر ما پيشى گيرند ؟ ! 5 - هنگامى كه « عبد اللَّه بن سلام » و بعضى از يارانش ايمان آوردند جمعى از يهوديان مغرور گفتند : اگر اسلام خوب بود آنها پيش قدم نمىشدند ( 1 ) .
شان نزولهاى چهارگانه اول را در يك جمله مىتوان خلاصه كرد و آن اينكه اسلام از طرف قشرهاى فقير و باديه نشين و تهيدست به سرعت مورد استقبال قرار گرفت ، چرا كه هم منافع نامشروعى نداشتند كه به خطر بيفتد ، و هم مغز آنها از باد غرور انباشته نبود ، و هم قلبهايى پاكتر از قشر مرفه عياش و هوسباز داشتند .
اين استقبال گرم از ناحيه اين گروه كه يكى از بزرگترين نقطههاى قوت اين آئين الهى بود از سوى مغروران مستكبر به عنوان يك نقطه ضعف بزرگ شمرده شد ، و گفتند اين چه آئينى است كه پيروانش انبوهى باديه نشين فقير و تهيدست و كنيزان و بردگانند ؟ ! اگر مكتب معقولى بود هرگز نبايد افراد سطح پائين و منحط اجتماع از آن استقبال كنند ! اما ما كه در سطح بالا قرار داريم و چشم و چراغ جامعه هستيم عقب بمانيم ! جالب اينكه اين طرز تفكر انحرافى امروز هم از رايجترين طرز تفكرها در ميان ثروتمندان مغرور و هوسبازان مرفه در مورد مذهب است كه مىگويند :
مذهب به درد فقرا و پابرهنهها مىخورد ، و هر دو براى هم خوبند ، و ما در سطحى بالاتر و بالاتر قرار داريم ! قرآن در آيات مورد بحث پاسخ كافى به آنها داده كه در تفسير آيات مىشنويد .
اما پنجمين شان نزولى كه در بالا ذكر شد كه منظور عبد اللَّه بن سلام و ياران
هامش
( 1 ) تفسير « قرطبى » جلد 9 صفحه 6009 .