در اينجا ممكن است اين سؤال پيش آيد كه آيا مؤمنانى كه فاقد عمل صالح هستند وارد بهشت نمىشوند ؟
پاسخ اين است كه وارد مىشوند اما بعد از آنكه مجازات خود را در دوزخ ببينند و پاك شوند ، تنها كسانى بعد از حسابرسى مستقيما به اين كانون رحمت راه مىيابند كه علاوه بر ايمان سرمايه عمل صالح نيز داشته باشند .
واژه « فوز » به طورى كه راغب در مفردات مىگويد به معنى « پيروزى توأم با سلامت » است ، و در 19 مورد از آيات قرآن به كار رفته ، گاه توصيف به « مبين » شده و گاه توصيف به « كبير » اما در غالب آيات توصيف به « عظيم » شده و معمولا در مورد بهشت است ، ولى بعضا در مورد توفيق اطاعت پروردگار و آمرزش گناهان و مانند آن نيز استعمال شده است .
در آيه بعد سرنوشت گروه ديگرى را كه نقطه مقابل اين گروهند يادآور شده ، مىفرمايد : « اما كسانى كه كافر شدند به آنها گفته مىشود مگر آيات من بر شما خوانده نمىشد و شما استكبار مىكرديد و تسليم حق نمىشديد ، و قومى مجرم و گناهكار بوديد » ( * ( وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا أَ فَلَمْ تَكُنْ آياتِي تُتْلى عَلَيْكُمْ فَاسْتَكْبَرْتُمْ وَكُنْتُمْ قَوْماً مُجْرِمِينَ ) * ) .
قابل توجه اينكه در اين آيه تنها سخن از كفر است ، و اما اعمال سوء به عنوان يك عامل دخول در عذاب الهى ذكر نشده ، اين به خاطر آن است كه مساله كفر به تنهايى موجب عذاب است ، و يا به خاطر اينكه تعبير به « مجرمين » در ذيل آيه براى بيان اين معنى كافى است .
نكته ديگر اينكه در اينجا سخنى از مجازات دوزخ به ميان نيامده ، اما سخن از توبيخ و سرزنش پروردگار است كه بزرگترين مجازات محسوب مىشود و دوزخ در برابر آن از اهميت كمترى برخوردار است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 283
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٨٣