در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه اگر خدا فرمان داده است اعمال آدمى را « استنساخ » كنند بايد قبل از آن كتابى باشد كه از روى آن كتاب ، نامه اعمال نوشته شود ، لذا بعضى معتقدند كه نامه اعمال همه انسانها قبلا در لوح محفوظ نوشته شده است ، و فرشتگان حافظ اعمال آدمى ، آن را از روى لوح محفوظ استنساخ مىكنند .
اما اين معنى چندان متناسب با آيه مورد بحث نيست ، آنچه مناسب است يكى از دو معنى است يا « استنساخ » در اينجا به معنى اصل كتابت است ( چنان كه بعضى از مفسران گفتهاند ) و يا خود اعمال آدمى همچون كتابى است تكوينى كه فرشتگان حافظان اعمال از روى آن نسخه بردارى ، و عكس بردارى مىكنند ، لذا در آيات ديگر قرآن نيز به جاى اين تعبير تعبير به « كتابت » آمده است ، در آيه 12 سوره يس مىخوانيم : إِنَّا نَحْنُ نُحْيِ الْمَوْتى وَنَكْتُبُ ما قَدَّمُوا وَآثارَهُمْ « ما مردگان را زنده مىكنيم و تمام آنچه را از پيش فرستادهاند و آثار آنها را مىنويسيم » ( 1 ) .
در باره انواع كتابهاى ثبت اعمال ( نامه اعمال شخصى ، نامه اعمال امتها ، كتاب جامع و عمومى همه انسانها ) در ذيل آيه 12 سوره يس ( جلد 18 صفحه 333 ) بحث بيشترى آمده است .
هامش
( 1 ) در روايتى از امير مؤمنان على ( ع ) آمده است :
ان للَّه ملائكة ينزلون فى كل يوم يكتبون فيه اعمال بنى آدم
« خداوند فرشتگانى دارد كه همه روز از آسمان نازل مىشوند و اعمال بنى آدم را مىنويسند » شيخ طوسى در « تبيان » ذيل آيه مورد بحث بعد از نقل روايت فوق مىفرمايد : « منظور از » نستنسخ « اين است كه به فرشتگان حافظ اعمال دستور مىدهيم اعمالى را كه موجب استحقاق ثواب يا عقاب است از اين گروه بگيرند و ثبت كنند و بقيه را ملغى سازند ، چون گروه اول همه اعمال را مىنويسند » ( تبيان جلد 9 صفحه 260 ) .