و اسرار پيچيده ، و چهرههاى گوناگون كه عقل همه دانشمندان در آن مات و مبهوت مانده ، بدون وجود خداوند قادر و عالم حاصل شود ؟
به همين دليل در آيات مختلف قرآن روى مساله حيات به عنوان يكى از آيات توحيد تكيه شده است .
از سوى ديگر ، كسى كه قادر بر حيات نخستين است چگونه قادر بر اعاده آن نيست .
اما تعبير به « لا ريب فيه » ( هيچ شكى در آن نيست ) در مورد قيامت كه از وقوع آن خبر مىدهد نه از امكانش ممكن است اشاره اى به قانون عدالت پروردگار باشد ، چرا كه بطور قطع در اين جهان همه حقداران به حق خود نمىرسند ، و همه متجاوزان و ستمگران كيفر خود را نمىبينند ، و اگر دادگاه عدل قيامت نباشد عدالت پروردگار مفهومى نخواهد داشت .
و از آنجا كه بسيارى از مردم در اين دلائل تامل و دقت نمىكنند در پايان آيه مىافزايد : « ولى اكثر مردم نمىدانند » ( * ( وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ ) * ) .
يكى از نامهاى قيامت كه در آيه فوق از آن ياد شده « يوم الجمع » است چرا كه تمام خلق اولين و آخرين ، و تمام قشرها و اصناف انسانها ، همه در آن روز يك جا جمع مىشوند ( اين تعبير در چند آيه ديگر قرآن نيز آمده است از جمله شورى - 7 و تغابن - 9 است ) .
آيه بعد دليل ديگرى بر مساله معاد است كه شبهه آن را در آيات ديگر قرآن خواندهايم ، مىفرمايد : « مالكيت و حاكميت آسمانها و زمين از آن خدا است » ( * ( وَلِلَّه مُلْكُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * ) .
او كه مالك و حاكم بر تمام پهنه عالم هستى است ، مسلما قدرت بر احياى مردگان را دارد ، و چنين كارى در برابر قدرت او هرگز مشكل نيست .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 277
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٧٧