از آنچه گفتيم به خوبى روشن مىشود كه در آيه هيچ نشانه اى از مذهب جبر نيست ، بلكه تاكيدى است بر اصل اختيار و تعيين سرنوشت انسان به دست خودش .
درباره مهر نهادن خداوند بر قلب و گوش انسان ، و پرده افكندن بر دل او ، بحثهاى بيشترى در جلد اول ذيل آيه 7 سوره بقره آوردهايم ( 1 ) .
نكتهها :
خطرناكترين بتها بت هواى نفس است .
در حديث خوانديم كه مبغوضترين معبودى كه مورد پرستش واقع شده است نزد خداوند بت هوى و هوس است .
در اين سخن هيچگونه مبالغه نيست ، چرا كه بتهاى معمولى موجوداتى بىخاصيتند ، ولى بت هوى و هوس اغوا كننده ، و سوق دهنده به سوى انواع گناه و انحراف است .
به طور كلى مىتوان گفت اين بت خصوصياتى دارد كه آن را مستحق اين نام « منفورترين بتها » كرده است .
زشتيها را در نظر انسان زينت مىدهد ، تا آنجا كه انسان به اعمال زشت خود مىبالد و به مصداق وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً ( كهف - 104 ) به عنوان يك صالح به آن افتخار مىكند !
2 - مؤثرترين راه نفوذ شيطان هوىپرستى است
، چرا كه تا پايگاهى در درون انسان وجود نداشته باشد شيطان قدرت بر وسوسه گرى ندارد و پايگاه شيطان چيزى جز هواپرستى نيست ، همان چيزى كه خود شيطان به خاطر آن
هامش
( 1 ) جلد اول تفسير نمونه صفحه 81 به بعد ذيل آيه 7 سوره بقره .