برزخ و قيامت موجود است ( 1 ) .
آيه بعد در حقيقت تفسير و تعليلى است براى آيه قبل ، مىفرمايد : « خداوند آسمانها و زمين را به حق آفريده است » ( * ( وَخَلَقَ اللَّه السَّماواتِ وَالأَرْضَ بِالْحَقِّ ) * ) .
« و هدف آن است كه هر كس در برابر اعمالى كه انجام داده است جزا داده شود ، و به آنها ظلم و ستمى نخواهد شد » ( * ( وَلِتُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ ) * ) .
سراسر عالم نشان مىدهد كه آفريننده اين جهان آن را بر محور حق قرار داده ، و در همه جا حق و عدالت حاكم است .
با اينحال چگونه ممكن است مؤمنان صالح العمل و مجرمان بىايمان را يكسان قرار دهد ، و اين امر به صورت استثنايى در قانون خلقت درآيد ؟
طبيعى است آنها كه هماهنگ با اين قانون حق و عدالت حركت مىكنند بايد از بركات عالم هستى و الطاف الهى بهره مند شوند ، و آنها كه بر ضد آن گام برمىدارند بايد طعمه آتش سوزان قهر و غضب خدا شوند ، و عدالت همين را ايجاب مىكند .
هامش
( 1 ) در تفسير آيه فوق احتمالات ديگرى از سوى مفسران نيز داده شده است ، از جمله اينكه منظور از جمله « سَواءً مَحْياهُمْ وَمَماتُهُمْ ) * » اين است كه مجرمان بىايمان مرگ و زندگيشان يكسان است ، نه در حالت حيات خير و بركت و طاعتى دارند و نه در حال مرگ ، زندهاند اما همچون مردگانند ( به اين ترتيب هر دو ضمير به مجرمان برمىگردد ) ديگر اينكه منظور از حيات زندگى روز رستاخيز است يعنى چنان نيست كه مؤمنان و افراد بىايمان در هنگام مرگ و به هنگام زنده شدن در قيامت يكسان باشند ، ولى ظاهر آيه همان است كه در بالا آوردهايم :