و تزلزل و بىنظمى است و اگر به اشعار جنگى « رجز » ( بر وزن غرض ) مىگويند به خاطر مقطعهاى كوتاه و نزديك به هم مىباشد ( يا به خاطر تزلزل و اضطرابى كه بر پيكر دشمن مىافكند ) .
سپس رشته سخن را به بحث توحيد كه در آيات نخستين اين سوره مطرح شده مىكشاند ، درسهاى مؤثرى از توحيد خداشناسى به مشركان مىدهد .
گاه در عواطف آنها چنگ زده و مىگويد : « خداوند همان كسى است كه دريا را براى شما مسخر كرد تا كشتيها به فرمانش در آن حركت كنند ، و بتوانيد از فضل او بهره گيريد ، شايد شكر نعمتهايش را بجا آوريد » ( * ( اللَّه الَّذِي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فِيه بِأَمْرِه وَلِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِه وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ) * ) .
چه كسى در ماده اصلى كشتيها اين خاصيت را آفريده كه در آب فرو نمىرود ؟
و چه كسى آب را بستر نرمى براى حركت آنها قرار داده كه به راحتى در آن پيش مىرود ؟ و چه كسى به نيروى باد فرمان داده كه به صورت منظم بر صفحه اقيانوسها بوزد ، و كشتيها را به حركت درآورد ؟ ( يا اينكه نيروى بخار را جانشين باد سازد و اين مركبهاى عظيم را با سرعت زياد به جريان اندازد ) .
مىدانيم بزرگترين و مهمترين وسيله نقليه انسان در گذشته و امروز كشتيهاى كوچك و بزرگ و غولپيكر بوده است كه در طول سال ميليونها انسان و بيش از آن اموال تجارتى را از دورترين نقاط جهان به مناطق مختلف مىبرد ، و گاه به اندازه يك شهر كوچك وسعت ، و ساكنان دارد ، و وسائل و اموال در آن است ! .
راستى اگر اين نيروهاى سه گانه نبودند ، چگونه انسان مىتوانست با مركبهاى ساده معمولى مشكلات حمل و نقل خود را حل كند ؟ هر چند مركبهاى ساده نيز از نعمتهاى او است و در جاى خود كارساز .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 243
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٤٣