آنها نفوذ مىكرد ، از سر بريدن نوزادان پسر ، و زنده نگه داشتن دختران براى خدمتكارى و هوسرانى ، از بيگارى و كارهاى بسيار سنگين و مانند آن ، و چه دردناك است سرنوشت قوم و ملتى كه در چنگال چنين دشمن خونخوار و ديو سيرتى گرفتار شوند .
آرى خداوند اين قوم مظلوم را در پرتو قيام الهى موسى بن عمران ع از چنگال اين ظالمان سفاك تاريخ رهايى بخشيد ، لذا به دنبال آن مىافزايد :
« از چنگال فرعون » ( * ( مِنْ فِرْعَوْنَ ) * ) .
« چرا كه او مردى متكبر و از اسرافكاران و متجاوزان بود » ! ( * ( إِنَّه كانَ عالِياً مِنَ الْمُسْرِفِينَ ) * ) .
منظور از « عالى » در اينجا علو مقام نيست ، بلكه اشاره به برترىجويى او و علو در اسراف و تجاوز است ، چنان كه در آيه 4 سوره قصص نيز آمده است :
إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلا فِي الأَرْضِ « فرعون در زمين برترىجويى كرد » ( تا آنجا كه حتى دعوى خدايى نمود و خويشتن را رب اعلى ناميد ) .
« مسرف » از ماده « اسراف » به معنى هر گونه تجاوز از حد در اعمال و گفتار است ، و به همين دليل در آيات مختلف قرآن در مورد تبهكارانى كه ظلم و فساد را از حد مىگذراندند واژه « مسرف » به كار رفته است ، و نيز به مطلق گناهان اسراف گفته شده ، چنان كه در آيه 53 سوره زمر مىخوانيم : قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّه : « بگو اى بندگان من كه بر خود اسراف كردهايد از رحمت خدا نوميد نشويد » ! .
در آيه بعد به يكى ديگر از مواهب خداوند بر بنى اسرائيل اشاره كرده ، مىگويد : « ما آنها را از روى علم خويش بر جهانيان در آن عصر و زمان برترى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 183
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨٣