« آسمان بر يحيى بن زكريا ( كه از سوى طاغوت زمان خود به طرز بسيار رقتبارى شهيد شد ) و بر حسين بن على ع چهل روز گريه كرد ، و بر ديگرى جز آن دو گريه نكرده است ، راوى مىگويد : سؤال كردم گريه آسمان چه بود ؟ فرمود :
به هنگام طلوع و غروب سرخى مخصوصى در آسمان ظاهر مىشد » ( 1 ) .
اما در حديثى كه از پيامبر ص نقل شده مىخوانيم :
ما من مؤمن الا و له باب يصعد منه عمله و باب ينزل منه رزقه فاذا مات بكيا عليه :
« هيچ مؤمنى نيست مگر اينكه درى در آسمان دارد كه عملش از آن بالا مىرود ، و درى كه روزيش از آن نازل مىشود ، هنگامى كه مىميرد اين دو در بر او گريه مىكنند » ! ( 2 ) .
در ميان اين روايات منافاتى نيست ، زيرا در مورد شهادت امام حسين ع و يحيى بن زكريا ع مساله جنبه عمومى در تمام آسمان داشته ، و آنچه در روايت اخير ذكر شد جنبه موضعى دارد ( 3 ) .
به هر حال ميان اين تفسيرها تضادى نيست ، و مىتواند همه در مفهوم آيه جمع باشد .
آرى براى مرگ « تبهكاران » « نه چشم فلك گريان » و نى خاطر خورشيد پژمان « گشت آنها موجودات خبيثى بودند كه گويى هيچ ارتباطى با عالم هستى و جهان بشريت نداشتهاند ، هنگامى كه اين بيگانگان از عالم طرد شدند كسى جاى خالى آنها را احساس نكرد ، نه در صحنه زمين ، نه بر پهنه آسمان ، و نه در اعماق قلوب انسانها ، و به همين دليل هيچكس قطره اشكى بر مرگ آنها
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » جلد 9 صفحه 65 ( ذيل آيات مورد بحث ) .
( 2 ) همان مدرك .
( 3 ) در « در المنثور » نيز حديثى در زمينه جمع ميان اين روايات نقل شده است ( در المنثور مطابق نقل الميزان جلد 18 صفحه 151 ) .