نبود ( 1 ) .
موسى با لحنى بسيار مؤدبانه و دلپذير و آكنده از محبت آنها را مخاطب قرار داد و گفت : « هدف از آمدن من اين است كه شما اى بندگان خدا در برابر من كه فرستاده او هستم تسليم شويد و آنچه را به شما دستور داده است ادا كنيد » ( * ( أَنْ أَدُّوا إِلَيَّ عِبادَ اللَّه ) * ) ( 2 ) .
مطابق اين تفسير « عباد اللَّه » مخاطب است ، و منظور از آن فرعونيان مىباشند ، گر چه اين تعبير در آيات قرآن در مورد بندگان خوب به كار مىرود ولى در موارد متعددى نيز بر كفار و گنهكاران براى دلجويى و جذب قلوب آنها به سوى حق اطلاق شده است ( 3 ) .
بنا بر اين منظور از « ادوا » ( ادا كنيد ) اطاعت فرمان خدا و انجام دستورات او است .
جمعى از مفسرين تفسير ديگرى براى اين جمله ذكر كردهاند گفتهاند منظور از « عباد اللَّه » بنى اسرائيل است ، و منظور از « ادوا » سپردن آنها به دست موسى و رفع اسارت و بردگى از آنهاست ، شبيه آنچه در آيه 17 سوره شعرا آمده است : أَنْ أَرْسِلْ مَعَنا بَنِي إِسْرائِيلَ : « پيشنهاد من اين است كه بنى اسرائيل را
هامش
( 1 ) طبق گفته « مفردات » : « كريم » هنگامى كه به عنوان توصيف خداوند به كار رود ، و خداى كريم گفته شود ، به معنى احسان و انعام آشكار او است ، و هنگامى كه انسانى به آن توصيف شود به معنى اخلاق و افعال شايسته اى است كه از او ظاهر مىشود ( البته اين وصف در قرآن مجيد براى امور ديگرى نيز آمده است ، مانند كتاب كريم ، كل زوج كريم ، رزق كريم ، مقام كريم ، اجر كريم ) .
( 2 ) « ان » در جمله * ( أَنْ أَدُّوا إِلَيَّ عِبادَ اللَّه ) * براى تفسير است نسبت به فعل مقدرى كه از كلام سابق فهميده مىشود ، و تقدير چنين است جئتكم ان ادوا الى عباد اللَّه .
( 3 ) مانند 17 فرقان و 13 سبا و 58 فرقان و غير آن .