خدمت پيامبر ص آمدند و گفتند : اى محمد ! تو به ما دستور صله رحم مىدهى در حالى كه خويشاوندان تو در اين ماجرا نابود شدند ، اگر اين عذاب از ما بر طرف گردد ما ايمان خواهيم آورد ) .
پيامبر ص در حق آنها دعا كرد ، فراوانى و نعمت نصيبشان شد و بلا و عذاب بر طرف گرديد ، اما از اين ماجرا عبرت نگرفتند و باز به سوى كفر برگشتند ( 1 ) .
مطابق اين تفسير « بطشه كبرى » كه مجازات سخت و سنگين است به معنى ماجراى جنگ بدر گرفته شده كه اين گروه مشرك ضربات سنگين و خرد كننده اى را در جنگ بدر از مسلمانان دريافت داشتند ! .
طبق اين تفسير دخانى در حقيقت وجود نداشته ، بلكه آسمان در نظر مردم گرسنه و تشنه تيره و تار جلوه مىكند ، بنا بر اين ذكر « دخان » در اينجا جنبه مجازى دارد ، و اشاره به آن حالت سخت و دردناك است .
بعضى گفتهاند اصولا در ادبيات عرب « دخان » كنايه از شر و بلاى فراگير است ( 2 ) .
بعضى ديگر معتقدند به هنگام خشكسالى و كمى باران گرد و غبار تيره و تارى معمولا صفحه آسمان را مىپوشاند كه از آن در اينجا تعبير به « دخان » شده است ، زيرا باران است كه گرد و غبارها را فرو مىنشاند و هوا را صاف مىكند ( 3 ) .
با تمام اين اوصاف ذكر كلمه « دخان » طبق اين تفسير جنبه مجازى
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » جلد 9 صفحه 62 ( ذيل آيات مورد بحث ) .
( 2 ) « فخر رازى » مىگويد : ان العرب يسمون الشر الغالب بالدخان ( جلد 27 صفحه 242 ) .
( 3 ) « روح المعانى » جلد 25 صفحه 107 .