« بطش » ( بر وزن نقش ) به معنى گرفتن چيزى است با قدرت ، و در اينجا به معنى گرفتن براى مجازات شديد است ، و توصيف « بطشة » به « كبرى » اشاره به مجازات سخت و سنگينى است كه در انتظار اين گروه مىباشد .
خلاصه اينكه به فرض كه مجازاتهاى مقطعى آنها تخفيف يابد يا قطع شود مجازات سخت و نهايى در انتظار آنها است ، و راه گريزى از آن ندارند .
« منتقمون » از ماده « انتقام » چنان كه قبلا نيز گفتهايم به معنى مجازات كردن است ، هر چند كلمه انتقام در استعمالات روزمره كنونى معنى ديگرى مىبخشد كه توأم با فرونشاندن آتش خشم و سوز دل است ، ولى در معنى لغوى آن اين امور وجود ندارد .
نكته : « منظور از » دخان مبين « چيست » ؟
در اينكه منظور از دخان ( دود ) كه در اين آيات به عنوان نشانه اى از عذاب الهى مطرح شده است چيست ؟ در ميان مفسران گفتگو است ، و در اينجا دو نظريه عمده وجود دارد :
1 - اشاره به مجازاتى است كه كفار قريش در عصر پيامبر ص به آن مبتلا شدند ، زيرا حضرت در حق آنها نفرين كرد و عرضه داشت
اللهم سنين كسنى يوسف !
« خداوندا سالهاى قحطى و خشكى را همانند سالهاى زمان يوسف دامنگير آنها كن » ! .
بعد از اين ماجرا چنان قحطسالى در محيط مكه رخ داد كه از گرسنگى و تشنگى هنگامى كه به آسمان نگاه مىكردند گويى در ميان آنها و آسمان دود و دخانى وجود داشت ، كار آن قدر بر آنان سخت شد كه مردارها و استخوانهاى حيوانات مرده را مىخوردند .