از يك انسان بيچاره كه از همه جا قطع اميد كرده طبيعى است ، آرى آنها وقتى تمام راههاى نجات را به روى خود مسدود مىبينند چنين فريادى از دل برمىكشند ! اما چرا آنها خودشان مستقيما تقاضاى مرگ از خدا نمىكنند ، بلكه به مالك دوزخ مىگويند از پروردگارت بخواه تا به ما مرگ دهد ؟ براى اينكه آنها در آن روز از خداى خود محجوبند ، چنان كه در آيه 15 مطففين مىخوانيم كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ ، لذا تقاضاى خود را وسيله فرشته عذاب مطرح مىكنند ، يا به علت اينكه او فرشته است و نزد خداوند مقرب است .
در آيه بعد كه در حقيقت علتى است براى خلود آنها در آتش دوزخ مىگويد :
« ما حق را براى شما آورديم ، ولى اكثر شما از حق كراهت داريد و در برابر آن تسليم نيستيد » ( * ( لَقَدْ جِئْناكُمْ بِالْحَقِّ وَلكِنَّ أَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كارِهُونَ ) * ) .
در اينكه سخن از ناحيه مالك دوزخ است و منظور از « ما » جمعيت فرشتگان است كه مالك دوزخ خود در زمره آنها مىباشد ، يا گفتار خداوند است ؟ مفسران دو نظر متفاوت اظهار داشتهاند .
البته سوق كلام ايجاب مىكند كه دنباله گفتار « مالك دوزخ » باشد ، ولى محتواى خود آيه تناسب با گفتار خداوند دارد ، شاهد ديگر بر اين سخن آيه 73 سوره زمر است : وَقالَ لَهُمْ خَزَنَتُها أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آياتِ رَبِّكُمْ :
« خازنان دوزخ به آنها مىگويند : آيا فرستادگانى از ميان خود شما به سراغ شما نيامدند كه آيات پروردگارتان را براى شما بخوانند ؟
در اينجا خازنان دوزخ رسولان را آورنده حق مىشمرند نه خودشان را .
تعبير به « حق » معنى گسترده اى دارد كه همه حقايق سرنوشتساز را شامل مىشود هر چند در درجه اول مساله توحيد و معاد و قرآن قرار دارد .
اين تعبير در حقيقت اشاره به اين است كه شما تنها با پيامبران الهى مخالف
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 123
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٢٣