آرى طبيعت آن جهان همين است و بايد آن چنان بود كه انسان از ظاهر شدن پنهانيها وحشتى نداشته باشد ، اعمال و رفتارش را آن چنان انجام دهد كه هم امروز اگر در ملاء عام نمايان گردد از آن نگران نباشد .
در دومين توصيف از آن روز مىافزايد : « چيزى از مردم بر خدا مخفى نخواهد بود » ( * ( لا يَخْفى عَلَى اللَّه مِنْهُمْ شَيْءٌ ) * ) .
در اين جهان و امروز نيز چيزى بر خداوند عالم و قادر مخفى نيست ، و اصولا كسى كه وجودش بى پايان است و هيچگونه محدوديتى در ذات پاكش راه ندارد آشكار و مخفى و غيب و شهود براى او يكسان است .
پس چرا قرآن جمله فوق را به عنوان توضيح و تفسيرى براى جمله « * ( يَوْمَ هُمْ بارِزُونَ ) * » ذكر مىكند ؟
دليل آن روشن است زيرا ظهور اشياء در آن روز از تاكيد بيشترى برخوردار است ، جايى كه ديگران نيز از اسرار هم آگاه شوند در مورد خداوند مساله نياز به بحث و گفتگو ندارد .
سومين ويژگى آن روز حاكميت مطلقه پروردگار است ، چنان كه در دنباله همين آيه مىفرمايد : « در آن روز گفته مىشود حكومت و ملك امروز براى كيست » ؟
( * ( لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ ) * ) .
و در پاسخ مىگويند : « از آن خداوند واحد قهار است » ( * ( لِلَّه الْواحِدِ الْقَهَّارِ ) * ) .
اين سؤال را چه كسى مطرح مىكند ؟ و آن جواب را چه كسانى مىگويند ؟
در آيه سخنى از آن به ميان نيامده است .
بعضى گفتهاند سؤال از ناحيه پروردگار مطرح مىشود ، و جواب را همه مؤمنان و كافران مىگويند ( 1 ) .
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ذيل آيات مورد بحث .