« شب را در روز تدريجا وارد مىكند ، و روز را در شب » ( فاطر - 13 ) .
در اينجا سخن از ورود مخفيانه و بىسر و صداى شب در روز و روز در شب است .
و گاه مىگويد : يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ : « خداوند پردههاى ظلمانى شب را بر روز مىپوشاند » ( اعراف - 54 ) و در اينجا شب به پرده اى ظلمانى تشبيه شده كه گويى بر روشنايى روز مىافتد و آن را پنهان مىسازد .
و در آيات مورد بحث سخن از « تكوير » و پيچيده شدن اين دو بر يكديگر است كه آن نيز نكته اى دارد كه در بالا به آن اشاره شد .
سپس به گوشه ديگر از تدبير و نظم اين جهان پرداخته مىگويد : « او خورشيد و ماه را مسخر فرمان خويش قرار داد كه هر كدام تا سرآمد معينى به حركت خود ادامه مىدهند » ( * ( وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لأَجَلٍ مُسَمًّى ) * ) .
نور خورشيد در حركتى كه به گرد خود دارد ، يا حركتى كه با مجموع منظومه شمسى به سوى نقطه خاصى از كهكشان پيش مىرود كمترين بىنظمى از خود نشان مىدهد ، و نه ماه در حركت خود به دور زمين و به دور خودش ، و در همه حال سر بر فرمان او دارند ، « مسخر قوانين آفرينش » اويند ، و تا سرآمد عمرشان به وضع خود ادامه مىدهند .
اين احتمال نيز وجود دارد كه منظور از تسخير خورشيد و ماه « مسخر شدن آنها براى انسان » به اذن پروردگار باشد ، چنان كه در آيه 33 سوره ابراهيم آمده است وَسَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دائِبَيْنِ : « او خورشيد و ماه كه دائما در حركتند مسخر شما قرار داده .
ولى با توجه به جملههاى قبل و بعد در آيه مورد بحث ، و نيز با توجه به اينكه تعبير به « لكم » در آيه مورد بحث وجود ندارد اين معنى بعيد به نظر مىرسد .
در پايان آيه به عنوان تهديد مشركان در عين گشودن راه بازگشت و لطف
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 377
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٧٧