بر خويشتن ستم كردم و از درگاهت دور افتادم ، و به عتاب و سرزنش تو كه جهنم آتش سوزانى براى من است گرفتار شدم .
اين اعتراف خالصانه و اين تسبيح توأم با ندامت كار خود را كرد و همانگونه كه در آيه 88 سوره انبياء آمده فَاسْتَجَبْنا لَه وَنَجَّيْناه مِنَ الْغَمِّ وَكَذلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ :
« ما دعاى او را اجابت كرديم و از غم و اندوه نجاتش داديم و اين گونه مؤمنان را نجات مىدهيم » .
اكنون ببينيم آيات مورد بحث در اين زمينه چه مىگويد ؟ در يك جمله كوتاه مىگويد : « اگر او از تسبيح كنندگان نبود . . . » ( * ( فَلَوْ لا أَنَّه كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ ) * ) .
« مسلما تا روز قيامت در شكم ماهى باقى مىماند » ! ( * ( لَلَبِثَ فِي بَطْنِه إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ ) * ) .
و اين زندان موقت تبديل به يك زندان دائم مىشد ، و آن زندان دائم مبدل به گورستان او مىگشت ! در اينكه آيا ماندن يونس در شكم ماهى تا روز رستاخيز ( به فرض ترك تسبيح و توبه به درگاه الهى ) به صورت زنده يا مرده بوده است بعضى از مفسران احتمالاتى ذكر كردهاند :
« نخست » اينكه هر دو زنده مىماندند و يونس به صورت يك زندانى تا روز قيامت در شكم ماهى محبوس بود .
« دوم » اينكه يونس از دنيا مىرفت و ماهى به صورت قبرستان سيار او زنده مىماند ! « سوم » اينكه يونس و ماهى هر دو مىمردند و شكم ماهى قبر يونس مىشد ، و زمين قبر ماهى ، او در دل ماهى و ماهى در دل زمين تا روز رستاخيز دفن مىشدند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 157
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٥٧