« محسن » در اينجا به معنى مؤمن و مطيع فرمان خدا است ، و چه احسان و نيكوكارى از اين برتر تصور مىشود ؟ و « ظالم » به معنى كافر و گنهكار است و تعبير به « لنفسه » اشاره به اين است كه كفر و گناه در درجه اول ظلم بر خويشتن است ، آن هم ظلمى واضح و آشكار .
و به اين ترتيب آيه فوق به گروهى از يهود و نصارى كه افتخار مىكردند ما از فرزندان انبياء هستيم پاسخ مىگويد كه پيوند خويشاوندى به تنهايى افتخار نيست ، مگر اينكه در سايه پيوند فكرى و مكتبى قرار گيرد .
شاهد اين سخن حديثى است كه از پيامبر گرامى اسلام ص نقل شده كه خطاب به « بنى هاشم » فرمود :
لا ياتينى الناس باعمالهم و تاتونى بانسابكم !
« اى بنى هاشم نكند در روز قيامت مردم با اعمالشان به سراغ من بيايند و شما با انساب و پيوند خويشاونديتان » ! ( آنها پيوند مكتبى داشته باشند و شما پيوند جسمانى ) ( 1 ) .
هامش
( 1 ) « روح البيان » جلد 7 صفحه 479 .