در اينكه اين قوچ بزرگ چگونه به ابراهيم ع داده شد بسيارى معتقدند جبرئيل آورد ، بعضى نيز گفتهاند از دامنه كوههاى « منى » سرازير شد ، هر چه بود به فرمان خدا و به اراده او بود .
نه تنها خداوند پيروزى ابراهيم را در اين امتحان بزرگ در آن روز ستود ، بلكه خاطره آن را جاويدان ساخت ، چنان كه در آيه بعد مىگويد : « ما نام نيك ابراهيم را در امتهاى بعد باقى و برقرار ساختيم » ( * ( وَتَرَكْنا عَلَيْه فِي الآخِرِينَ ) * ) .
« او » اسوه « اى شد براى همه آيندگان ، و » قدوه « اى براى تمام پاكبازان و عاشقان دلداده كوى دوست ، و برنامه او را به صورت سنت حج در اعصار و قرون آينده تا پايان جهان جاودان نموديم » او پدر پيامبران بزرگ ، او پدر امت اسلام و پيامبر اسلام بود .
« سلام بر ابراهيم » ( آن بنده مخلص و پاكباز باد ) ( * ( سَلامٌ عَلى إِبْراهِيمَ ) * ) .
آرى ، « ما اين گونه نيكوكاران را پاداش مىدهيم » ( * ( كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ ) * ) .
پاداشى به عظمت دنيا ، پاداشى جاودان در سراسر زمان ، پاداشى درخور سلام و درود خداوند بزرگ ! جالب توجه اينكه جمله « * ( كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ ) * » يك بار اينجا ذكر شده ، و يك بار در چند آيه قبل ، اين تكرار حتما نكته اى دارد .
ممكن است دليلش اين بوده باشد كه در مرحله اول خداوند پيروزى ابراهيم را در امتحان بزرگش تصديق مىكند ، و كارنامه قبولى او را امضا
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 117
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١١٧