به گونه اى كه براى هر شنونده درسى است بسيار مهم و آموزنده .
مىفرمايد : سرزمين آنها را تا آن حد آباد كرديم كه نه تنها شهرهايشان را غرق نعمت ساختيم بلكه « ميان آنها و سرزمينهايى را كه بركت به آن داده بوديم شهرها و آباديهايى آشكار قرار داديم » ( * ( وَجَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً ) * ) .
در حقيقت در ميان آنها و سرزمين مبارك آباديهاى متصل و زنجيره اى وجود داشت ، و فاصله اين آباديها به اندازه اى كم بود كه از هر يك ديگرى را مىديدند ( و اين است معنى « * ( قُرىً ظاهِرَةً ) * » - آباديهاى آشكار ) .
بعضى از مفسران « قرى ظاهره » را طور ديگرى تفسير كردهاند ، گفتهاند :
اشاره به آباديها است كه درست در مسير راه بطور آشكار قرار داشته ، و مسافران به خوبى مىتوانستند در آنها توقف كنند ، و يا اينكه اين آباديها بر بالاى بلندى قرار داشته و براى عابرين ظاهر و آشكار بوده .
اما در اينكه منظور از « سرزمينهاى مبارك » كدام منطقه است غالب مفسران آن را به سرزمين شامات ( شام و فلسطين و اردن ) تفسير كردهاند ، چرا كه اين تعبير در باره همين سرزمين در آيه اول سوره اسراء و 81 انبياء آمده است .
ولى بعضى از مفسران احتمال دادهاند كه منظور آباديهاى « صنعاء » يا « مارب » بوده باشد كه هر دو در منطقه يمن واقع شده است ، و اين تفسير بعيد نيست زيرا فاصله بين « يمن » كه در جنوبىترين نقطه جزيره عربستان است و با « شامات » كه در شمالىترين نقطه قرار دارد به قدرى زياد است و از بيابانهاى خشك و سوزان پوشيده بوده است كه تفسير آيه به آن بسيار بعيد به نظر مىرسد ، و در تواريخ نيز نقل نشده است ، بعضى نيز احتمال دادهاند كه منظور از سرزمينهاى مبارك سرزمين « مكه » باشد ، كه آن هم بعيد است .
اين از نظر آبادى ، ولى از آنجا كه تنها عمران كافى نيست ، و شرط مهم
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 63
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٣