گاه پيامبر ص را « ساحر » مىخواندند ، گاه « مجنون » ، گاه « كذاب » و گاه قرآن را ساخته فكر بشر مىدانستند ، و گاه بهشت و دوزخ و قيامت را به كلى انكار مىكردند ، تمام اينها يك نوع « رجم به غيب » و « تير در تاريكى » و « قذف * ( مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ ) * » بود .
سپس مىافزايد : « سرانجام ميان آنها و آنچه مورد علاقه آنان بود به وسيله مرگ جدايى افكنده مىشود ، همانگونه كه با گروههاى مشابه آنها از قبل چنين عمل شد » ( * ( وَحِيلَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ ما يَشْتَهُونَ كَما فُعِلَ بِأَشْياعِهِمْ مِنْ قَبْلُ ) * ) .
در يك لحظه دردناك تمام اموال و ثروتها ، تمام كاخها و مقامها ، و تمام آرزوهاى خود را مىبينند كه از آنها جدا مىشود ، آنهايى كه سخت به يك درهم و دينار چسبيده بودند و دل از كمترين امكانات مادى بر نمىكندند چه حالى خواهند داشت در آن لحظه كه بايد با همه آن يكباره وداع گويند ، و چشم بپوشند ، و به سوى آينده اى تاريك و وحشتناك گام بردارند ؟
براى جمله « * ( حِيلَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ ما يَشْتَهُونَ ) * » ( ميان آنها و آنچه علاقه داشتند جدايى افكنده مىشود ) دو تفسير بيان كردهاند :
نخست تفسيرى است كه در بالا گفته شد ، ديگر اينكه آنها مىخواهند ايمان بياورند و گذشته را جبران كنند اما ميان آنها و اين تقاضا جدايى افكنده خواهد شد .
ولى تفسير اول با معنى جمله « ما يشتهون » مناسبتر است ، بعلاوه در آيات قبل جمله ( * ( أَنَّى لَهُمُ التَّناوُشُ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ ) * ) مساله عدم دسترسى آنها به ايمان در هنگام مرگ و عذاب استيصال آمده بوده و نياز به تكرار نيست .
ذكر اين نكته نيز لازم به نظر مىرسد كه بسيارى از مفسران اين آيات را ناظر به مجازات روز قيامت و ندامت گناهكاران در عرصه محشر دانستهاند ، ولى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 156
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٥٦